భారత్–చైనా సంబంధాల్లో కీలక పరిణామం చోటుచేసుకుంది. న్యూఢిల్లీలో జరుగుతున్న బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం సందర్భంగా
ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ, చైనా అధ్యక్షుడు షీ జిన్పింగ్ ద్వైపాక్షిక భేటీ నిర్వహించారు.
దాదాపు ఏడేళ్ల తర్వాత షీ భారత్కు రావడం, ఇటీవలి కాలంలో ఇరు దేశాల మధ్య పెరిగిన దౌత్య సంబంధాల నేపథ్యంలో
ఈ సమావేశానికి ప్రాధాన్యం ఏర్పడింది.
సరిహద్దు శాంతిపైనే ప్రధాన దృష్టి
తూర్పు లద్దాఖ్లో 2020లో చోటుచేసుకున్న సైనిక ప్రతిష్టంభన తర్వాత భారత్–చైనా సంబంధాలు తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నాయి.
ఇటీవలి కాలంలో ఇరు దేశాలు సరిహద్దు అంశంపై చర్చలు కొనసాగిస్తూ పరిస్థితిని స్థిరీకరించే ప్రయత్నం చేస్తున్నాయి.
ఈ నేపథ్యంలో సరిహద్దులో శాంతి, ప్రశాంతత కొనసాగడం ద్వైపాక్షిక సంబంధాల అభివృద్ధికి అత్యంత కీలకం అన్న
భారత వైఖరిని మోదీ భేటీలో ప్రస్తావించినట్లు తెలుస్తోంది.
చైనా సహకారానికి మోదీ కృతజ్ఞతలు
భారత్ అధ్యక్షతన జరుగుతున్న బ్రిక్స్ కార్యక్రమాలకు చైనా అందించిన సహకారం, మద్దతుకు మోదీ కృతజ్ఞతలు తెలిపారు.
ఇరు దేశాల మధ్య ద్వైపాక్షిక సహకారంపై చర్చించేందుకు ఇప్పుడు అవకాశం లభించిందని పేర్కొన్నారు.
బ్రిక్స్ వేదికపై సహకారంతో పాటు, ద్వైపాక్షిక సంబంధాలను ముందుకు తీసుకెళ్లే అంశాలపై ఇరువురు నేతలు చర్చించారు.
సరిహద్దు చర్చల్లో ముందడుగు
జాతీయ భద్రతా సలహాదారు అజిత్ దోవల్, చైనా విదేశాంగ మంత్రి వాంగ్ యీ గత నెలలో
బీజింగ్లో సరిహద్దు అంశంపై విస్తృత చర్చలు జరిపారు. ఆగస్టు 25న జరిగిన ప్రత్యేక ప్రతినిధుల 25వ విడత చర్చల్లో
ఎనిమిది అంశాలపై ఏకాభిప్రాయం కుదిరినట్లు సమాచారం.
సరిహద్దు నిర్వహణ, శాంతి–ప్రశాంతత కొనసాగింపుతో పాటు భవిష్యత్తులో సరిహద్దు నిర్ధారణపై మరింత చర్చలు కొనసాగించేందుకు
ఇరు దేశాలు అంగీకరించాయి.
వాణిజ్య అసమతుల్యత కూడా కీలకమే
భారత్–చైనా సంబంధాల్లో సరిహద్దు అంశంతో పాటు వాణిజ్య అసమతుల్యత, మార్కెట్ ప్రాప్యత కూడా కీలకమైన అంశాలుగా ఉన్నాయి.
చైనా భారత్కు అతిపెద్ద వాణిజ్య భాగస్వాముల్లో ఒకటిగా ఉన్నప్పటికీ, చైనా నుంచి భారత దిగుమతులు భారీగా ఉండటం,
భారత ఎగుమతులతో పోలిస్తే వాణిజ్య లోటు అధికంగా ఉండటం న్యూఢిల్లీకి ఆందోళన కలిగిస్తున్న అంశం.
దాదాపు ఏడేళ్ల తర్వాత షీ భారత్లో
షీ జిన్పింగ్ చివరిసారిగా 2019లో మామల్లపురంలో ప్రధాని మోదీతో అనధికారిక శిఖరాగ్ర సమావేశంలో పాల్గొన్నారు.
2020 లద్దాఖ్ ప్రతిష్టంభన తర్వాత ఇరు దేశాల రాజకీయ, దౌత్య సంబంధాల్లో తీవ్ర చల్లదనం ఏర్పడింది.
తాజాగా ఉన్నతస్థాయి చర్చలు పునరుద్ధరించడంతో సంబంధాలను సాధారణ స్థితికి తీసుకురావాలనే ప్రయత్నాలకు ఊతం లభించింది.
చైనాతో పాటు ప్రపంచ వేదికపైనా సమన్వయం
భారత్, చైనా రెండూ బ్రిక్స్ వంటి బహుపాక్షిక వేదికల్లో కలిసి పనిచేస్తున్నాయి. అంతర్జాతీయ వ్యవస్థలో అభివృద్ధి చెందుతున్న
దేశాల పాత్రను పెంచడం, ప్రపంచ పాలనా సంస్థల్లో సంస్కరణలు, వాణిజ్య సహకారం వంటి అంశాల్లో ఇరు దేశాలకు కొన్ని
ఉమ్మడి ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి.
అదే సమయంలో సరిహద్దు వివాదం, వ్యూహాత్మక పోటీ, వాణిజ్య అసమతుల్యత వంటి అంశాలు సంబంధాల్లో సవాళ్లుగా కొనసాగుతున్నాయి.
అందువల్ల మోదీ–షీ భేటీ అనంతరం వెలువడే సంకేతాలు ఇరు దేశాల సంబంధాలు స్థిరమైన సాధారణీకరణ దిశగా వెళ్తున్నాయా?
అనే దానిపై కీలకంగా మారనున్నాయి.
చైనా చేతికి బ్రిక్స్ అధ్యక్ష బాధ్యతలు
భారత్ ఈ ఏడాది జనవరి 1 నుంచి నాలుగోసారి బ్రిక్స్ అధ్యక్ష బాధ్యతలు చేపట్టింది.
న్యూఢిల్లీలో జరుగుతున్న శిఖరాగ్ర సమావేశం అనంతరం బ్రిక్స్ అధ్యక్ష బాధ్యతలు చైనాకు బదిలీ కానున్నాయి.
దీంతో మోదీ–షీ భేటీకి ద్వైపాక్షిక అంశాలతో పాటు బ్రిక్స్ భవిష్యత్ కార్యాచరణ పరంగా కూడా ప్రాధాన్యం ఏర్పడింది.
- దాదాపు ఏడేళ్ల తర్వాత షీ జిన్పింగ్ భారత్ పర్యటన
- బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం సందర్భంగా మోదీ–షీ ద్వైపాక్షిక భేటీ
- సరిహద్దులో శాంతి, ప్రశాంతతపై భారత్ ప్రధాన దృష్టి
- సరిహద్దు చర్చల్లో ఇటీవల ఎనిమిది అంశాలపై ఏకాభిప్రాయం
- వాణిజ్య అసమతుల్యత, మార్కెట్ ప్రాప్యత కీలక అంశాలు
- బ్రిక్స్ అధ్యక్ష బాధ్యతలను భారత్ నుంచి చైనా స్వీకరించనుంది
సరిహద్దు వివాదం పూర్తిగా పరిష్కారం కాకపోయినా, ఉన్నతస్థాయి రాజకీయ సంబంధాలు పునరుద్ధరించడం,
సరిహద్దు చర్చలను కొనసాగించడం, వాణిజ్య సహకారంపై దృష్టి పెట్టడం ద్వారా భారత్–చైనా సంబంధాలను
స్థిరమైన దిశలో తీసుకెళ్లే ప్రయత్నాలు కనిపిస్తున్నాయి. మోదీ–షీ భేటీ ఈ ప్రక్రియలో తదుపరి కీలక అడుగుగా మారనుంది.
