ఉచితం, తక్కువ ధర అంటూ వినియోగాన్ని పెంచి.. ఆ తర్వాత ప్లాన్లు తగ్గింపు, ధరల పెంపు.. టెలికాం రంగంలో పెరుగుతున్న ఆధిపత్యంపై ప్రశ్నలు..
హైదరాబాద్, ఆగస్టు 8 (నవజ్యోతి ప్రతినిధి): ఒకప్పుడు మొబైల్ డేటా అంటే ఖరీదైన సేవ. ఇప్పుడు ఇంటర్నెట్ లేకుండా ఒక్కరోజు గడపడం కూడా కష్టమే. వీడియోలు, సోషల్ మీడియా, ఆన్లైన్ తరగతులు, డిజిటల్ చెల్లింపులు, బ్యాంకింగ్, ప్రభుత్వ సేవలు.. అన్నింటికీ మొబైల్ డేటా తప్పనిసరిగా మారింది. ఈ అలవాటును పెంచడంలో టెలికాం కంపెనీల చౌక డేటా, ఉచిత ఆఫర్లు కీలక పాత్ర పోషించాయి. ఇప్పుడు అదే ఇంటర్నెట్ వినియోగం ప్రజల రోజువారీ అవసరంగా మారిన తర్వాత రీచార్జ్ ధరలు, ప్లాన్లలో మార్పులు వినియోగదారులపై భారం పెంచుతున్నాయి.
2016లో జియో ప్రవేశంతో టెలికాం రంగంలో ధరల యుద్ధం మొదలైంది. ఉచిత వాయిస్ కాల్స్, భారీ డేటా, ఆకర్షణీయమైన ఆఫర్లతో కోట్లాది మంది డేటా వినియోగానికి అలవాటుపడ్డారు. పోటీని తట్టుకునేందుకు ఇతర కంపెనీలు కూడా ధరలు తగ్గించడంతో డేటా వినియోగం దేశవ్యాప్తంగా విపరీతంగా పెరిగింది.
అప్పట్లో వినియోగదారుడిని ఆకర్షించేందుకు కంపెనీలు ఇచ్చిన ఆఫర్లు ఇప్పుడు మార్కెట్ను పూర్తిగా మార్చేశాయి. ఇంటర్నెట్ ఇక విలాసం కాదు.. అవసరం. అదే సమయంలో ఆ అవసరాన్ని అందించే ప్రధాన సంస్థలు కొద్దిమందికే పరిమితం కావడంతో వినియోగదారుడి ఎంపికలు కూడా తగ్గుతున్నాయన్న చర్చ మొదలైంది.
ఎయిర్టెల్ విషయంలో ఇది కేవలం భవిష్యత్ అంచనా కాదు. కొన్ని ప్లాన్ల ధరలు ఇప్పటికే పెరిగాయి. ఉదాహరణకు రూ.859 ప్లాన్ రూ.899కు మారింది. మరోవైపు రూ.799 వంటి తక్కువ ధర ప్లాన్ తొలగించబడింది. కొన్ని ప్రాంతాల్లో రూ.299, రూ.579, రూ.619 ప్రీపెయిడ్ ప్లాన్లు కూడా అందుబాటులో లేకుండా చేసినట్లు నివేదికలు వచ్చాయి. అయితే ఇవన్నీ దేశవ్యాప్తంగా ఒకేసారి అమలు చేసిన కొత్త టారిఫ్ పెంపుగా పేర్కొనడం సరికాదు.
అంటే ధర పెరగడం మాత్రమే కాదు.. చౌకైన ఎంపికలు తగ్గడం కూడా వినియోగదారుడిపై ప్రభావం చూపుతోంది.
టెలికాం రంగంలో వ్యాపార వ్యూహం చాలా సులభంగా కనిపిస్తుంది. మొదట వినియోగదారులను ఆకర్షించాలి. తక్కువ ధరకు ఎక్కువ డేటా ఇవ్వాలి. ఉచిత ఆఫర్లతో వినియోగాన్ని పెంచాలి. వినియోగదారుడు ఆ సేవకు అలవాటు పడిన తర్వాత ధరను క్రమంగా పెంచినా సేవను వదులుకోవడం కష్టం అవుతుంది.
ఇది ఒక్క కంపెనీకి మాత్రమే పరిమితమైన వ్యూహమని చెప్పలేం. పోటీ ఉన్న మార్కెట్లో కంపెనీలన్నీ కస్టమర్లను నిలుపుకోవడానికి ఇదే తరహా పద్ధతులను ఉపయోగిస్తాయి. కానీ ఇంటర్నెట్ ఇప్పుడు విద్య, ఉద్యోగం, బ్యాంకింగ్, వ్యాపారం, వినోదం అన్నింటికీ ఆధారంగా మారడంతో ‘రీచార్జ్ చేయకపోతే ఉండలేం’ అనే పరిస్థితి ఏర్పడింది.
టెలికాం రంగాన్ని పూర్తిగా మోనోపలీగా పేర్కొనడం సాంకేతికంగా సరైంది కాదు. జియో, ఎయిర్టెల్, వొడాఫోన్ ఐడియా, బీఎస్ఎన్ఎల్ వంటి సంస్థలు మార్కెట్లో ఉన్నాయి. కానీ ప్రధానంగా జియో, ఎయిర్టెల్ చేతుల్లోనే భారీ వినియోగదారుల ఆధారం ఉంది.
ట్రాయ్ తాజా గణాంకాల ప్రకారం 2026 ఏప్రిల్ చివరి నాటికి వైర్లెస్ బ్రాడ్బ్యాండ్ మార్కెట్లో జియోకు 512.58 మిలియన్లు, ఎయిర్టెల్కు 362.14 మిలియన్ల వినియోగదారులు ఉన్నారు. ఈ రెండు సంస్థల కలిపిన సంఖ్యే 874 మిలియన్లకు పైగా.
ఇలాంటి పరిస్థితిలో ఒక సంస్థ ప్లాన్లను మార్చితే మరో సంస్థలోకి మారడం సిద్ధాంతంలో సులభమే. కానీ గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో నెట్వర్క్ కవరేజ్, కుటుంబ సభ్యుల కనెక్షన్లు, బ్యాంకింగ్ నంబర్లు, ఓటీపీలు, పనికి అవసరమైన నంబర్ వంటి కారణాలతో వినియోగదారులు తరచూ కంపెనీ మార్చడం అంత సులభం కాదు.
ఇప్పటికీ కొన్ని కంపెనీలు అన్లిమిటెడ్ 5జీ వంటి ఆఫర్లను ప్రచారం చేస్తున్నాయి. ఉదాహరణకు జియో ప్రస్తుతం రోజుకు 2GB లేదా అంతకంటే ఎక్కువ డేటా ఉన్న ప్లాన్లకు అన్లిమిటెడ్ 5జీ ప్రయోజనం ఇస్తున్నట్లు అధికారికంగా చెబుతోంది. తక్కువ డేటా ప్లాన్లకు అదనపు మొత్తంతో ఆ ప్రయోజనం పొందే అవకాశం కూడా ఉంది.
కానీ ఇక్కడ ఒక విషయం గుర్తించాలి. ‘ఉచితం’ అంటే ఎప్పటికీ ఉచితం అని కాదు. ఇవి కంపెనీల వాణిజ్య ఆఫర్లు. ప్లాన్ నిబంధనలు, అర్హతలు, ప్రయోజనాలు ఎప్పటికప్పుడు మారే అవకాశం ఉంటుంది. కాబట్టి ‘త్వరలో ఉచిత 5జీ మొత్తం తీసేస్తారు’ అనే ప్రచారాన్ని ప్రస్తుతం ధృవీకరించకుండా వాస్తవంగా రాయడం సరికాదు.
ఎయిర్టెల్ తాజా ఆర్థిక ఫలితాలు మరో విషయాన్ని స్పష్టం చేస్తున్నాయి. 2026 జూన్తో ముగిసిన త్రైమాసికంలో సంస్థ ఒక్కో వినియోగదారుడి నుంచి సగటు ఆదాయం (ARPU) రూ.264కు చేరింది. ఏడాది ప్రాతిపదికన నికర లాభం 37.3 శాతం పెరిగింది. అధిక విలువ కలిగిన ప్లాన్లకు వినియోగదారులు మారడం సంస్థ ఆదాయ వృద్ధికి తోడ్పడింది.
మార్కెట్ విశ్లేషకులు భవిష్యత్లో టారిఫ్లు మరో 12–15 శాతం పెరిగే అవకాశం ఉందని అంచనా వేస్తున్నారు. ఇది అంచనా మాత్రమే.. కంపెనీలు అధికారికంగా ప్రకటించిన పెంపు కాదు.
టెలికాం కంపెనీలు కూడా తమ వాదనను వినిపిస్తున్నాయి. 5జీ నెట్వర్క్ విస్తరణ, స్పెక్ట్రమ్ ఖర్చులు, టవర్లు, ఫైబర్ మౌలిక సదుపాయాలు, నిర్వహణ వంటి వాటికి భారీ పెట్టుబడులు అవసరం. నాణ్యమైన సేవలు అందించాలంటే వినియోగదారుడి నుంచి వచ్చే ఆదాయం పెరగాల్సిందేనని కంపెనీలు భావిస్తున్నాయి.
అది వ్యాపారపరంగా తప్పనిసరి కావచ్చు. కానీ కంపెనీల పెట్టుబడుల భారం మొత్తం వినియోగదారుడిపైనే పడాలా? అన్నది మాత్రం చర్చించాల్సిన ప్రశ్న.
పోటీ ఉన్నంత కాలం వినియోగదారుడికి ధర, నాణ్యత, ఆఫర్ల విషయంలో కొంత బేరసార శక్తి ఉంటుంది. కానీ మార్కెట్ కొద్దిమంది పెద్ద సంస్థల చుట్టూ తిరిగితే కంపెనీలు ఒకదాని తర్వాత మరొకటి ధరలను పెంచే పరిస్థితి ఏర్పడే ప్రమాదం ఉంటుంది.
వినియోగదారుడికి నిజమైన పోటీ అంటే కేవలం నాలుగు కంపెనీలు ఉండటం కాదు. తన అవసరానికి సరిపోయే చౌకైన ప్లాన్ను ఎంచుకునే అవకాశం ఉండాలి. డేటా అవసరం లేని వారికి కేవలం కాల్స్, ఎస్ఎంఎస్తో తక్కువ ధర ప్లాన్లు అందుబాటులో ఉండాలి. అధిక డేటా వినియోగించేవారికి వేరే ఆప్షన్లు ఉండాలి.
మొదట ఉచితంగా చూపించారు. తర్వాత చౌకగా ఇచ్చారు. ప్రజలను విస్తృతంగా ఇంటర్నెట్కు తీసుకొచ్చారు. ఇప్పుడు అదే ఇంటర్నెట్ జీవితంలో విడదీయలేని భాగంగా మారింది.
ఇదే టెలికాం వ్యాపారంలో అసలు మార్పు.
ఒకప్పుడు కస్టమర్ను సంపాదించుకోవడానికి కంపెనీలు పోటీపడ్డాయి. ఇప్పుడు కస్టమర్ తనకు అవసరమైన సేవ కోసం కంపెనీలపై ఆధారపడాల్సిన పరిస్థితి వస్తోందా?
ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం రాబోయే రోజుల్లో రీచార్జ్ ధరలు, ప్లాన్ల సంఖ్య, ఉచిత 5జీ ఆఫర్ల కొనసాగింపు, మార్కెట్లో పోటీ ఏ స్థాయిలో ఉంటుందన్నదే నిర్ణయించనుంది.
