360 మెగావాట్ల జలవిద్యుత్‌ సామర్థ్యం దెబ్బతీత.. భారత్‌ నుంచి విద్యుత్‌ తీసుకునే అవకాశం

9 జలవిద్యుత్‌ ప్రాజెక్టులకు నష్టం.. 200 మంది భారతీయులు చైనా వైపు చిక్కుకున్నట్లు వెల్లడి

న్యూఢిల్లీ, ఆగస్టు 27 (నవజ్యోతి ప్రతినిధి):

నేపాల్‌లో సంభవించిన ఆకస్మిక వరదలు ఆ దేశ విద్యుత్‌ రంగంపైనా తీవ్ర ప్రభావం చూపాయి. హిమాలయ ప్రాంతంలో హిమనదం కూలిపోవడంతో ఉద్ధృతంగా ప్రవహించిన వరద నీరు పలు విద్యుత్‌ ప్రాజెక్టులను దెబ్బతీసింది. ఫలితంగా దాదాపు 360 మెగావాట్ల విద్యుత్‌ ఉత్పత్తి సామర్థ్యం దెబ్బతిన్నట్లు నేపాల్‌ ఇంధన మంత్రిత్వ శాఖ వెల్లడించింది. ఇది దేశ మొత్తం విద్యుత్‌ ఉత్పత్తి సామర్థ్యంలో దాదాపు 8 శాతానికి సమానం.

జలవిద్యుత్‌ ప్రాజెక్టులకే భారీ నష్టం

నేపాల్‌ మొత్తం విద్యుత్‌ ఉత్పత్తి సామర్థ్యం సుమారు 4,300 మెగావాట్లు కాగా.. అందులో 90 శాతానికి పైగా జలవిద్యుత్‌పైనే ఆధారపడి ఉంది. తాజా వరదల్లో రెండు జిల్లాల్లోని 9 పనిచేస్తున్న జలవిద్యుత్‌ ప్రాజెక్టులు దెబ్బతిన్నట్లు ఆ దేశ ఇంధన మంత్రిత్వ శాఖ తెలిపింది.

వీటితో పాటు 25 మెగావాట్ల సౌర విద్యుత్‌ కేంద్రం, నిర్మాణంలో ఉన్న మరో ఐదు ప్రాజెక్టులు కూడా వరదల ప్రభావానికి గురయ్యాయి. ఈ ఐదు ప్రాజెక్టుల మొత్తం సామర్థ్యం 390 మెగావాట్లు. ప్రస్తుతం మరమ్మతు బృందాలు దెబ్బతిన్న ప్రాజెక్టుల వద్ద విద్యుత్‌ సరఫరాను పునరుద్ధరించేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నాయి.

భారత్‌ నుంచి విద్యుత్‌ కొనుగోలు చేసే పరిస్థితి?

విద్యుత్‌ ఉత్పత్తి సామర్థ్యం ఒక్కసారిగా తగ్గిపోవడంతో నేపాల్‌ తాత్కాలిక విద్యుత్‌ కొరతను ఎదుర్కొనే అవకాశం ఉంది. ఈ నేపథ్యంలో భారత్‌ నుంచి విద్యుత్‌ దిగుమతి చేసుకుని లోటును పూడ్చుకునే అవకాశాన్ని నేపాల్‌ పరిశీలించవచ్చని ఆ దేశ ఇంధన మంత్రిత్వ శాఖ వర్గాలు పేర్కొన్నాయి.

సాధారణంగా వేసవి కాలంలో నేపాల్‌ తన జలవిద్యుత్‌ మిగులు విద్యుత్‌ను భారత్‌కు ఎగుమతి చేస్తుంది. శీతాకాలంలో నదుల్లో నీటి ప్రవాహం తగ్గడంతో పరిస్థితి మారి.. భారత్‌ నుంచి విద్యుత్‌ను దిగుమతి చేసుకుంటుంది. అయితే తాజా వరదలతో ప్రాజెక్టులు దెబ్బతినడంతో ఈ ఏడాది విద్యుత్‌ సమీకరణలో మార్పులు రావచ్చని భావిస్తున్నారు.

భారత్‌కు నేపాల్‌ విద్యుత్‌ ఎగుమతులు కూడా ప్రభావితమయ్యే అవకాశం

గత ఏడాది నవంబర్‌ వరకు ఆరు నెలల వ్యవధిలో నేపాల్‌ దాదాపు 600 మెగావాట్ల నిరంతర జలవిద్యుత్‌ను భారత్‌కు సరఫరా చేసింది. ఈ ఏడాది మరో 500 మెగావాట్ల వరకు భారత్‌కు ఎగుమతి చేయాలని నేపాల్‌ ప్రణాళిక వేసుకుంది. అయితే కీలక ప్రాజెక్టులు దెబ్బతినడంతో ఆ లక్ష్యంపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది.

అంటే ఇప్పటివరకు భారత్‌కు విద్యుత్‌ ఎగుమతి చేసిన నేపాల్‌.. ప్రాజెక్టుల మరమ్మతులు పూర్తయ్యే వరకు కొన్ని సందర్భాల్లో భారత్‌ నుంచే విద్యుత్‌ తీసుకోవాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడవచ్చు.

హిమనదం కూలడంతో విరుచుకుపడిన వరద

హిమాలయ ప్రాంతంలో హిమనదం కూలిపోవడంతో భారీగా మంచు, రాళ్లు, నీరు ఒక్కసారిగా దిగువ ప్రాంతాలకు దూసుకొచ్చాయి. ల్హెండే ఖోలా నదీ వ్యవస్థలో ప్రవాహం ఉద్ధృతమై నేపాల్‌లోని రసువా జిల్లాతో పాటు చైనా వైపున గ్యిరోంగ్‌ ప్రాంతాన్ని ప్రభావితం చేసింది.

ఈ వరదల ధాటికి గ్రామాలు, రహదారులు, వంతెనలు, భవనాలు కొట్టుకుపోయాయి. తాజా అంతర్జాతీయ నివేదికల ప్రకారం నేపాల్‌, టిబెట్‌ ప్రాంతాల్లో మృతుల సంఖ్య 270కు చేరగా.. 1,300 మందికిపైగా ఆచూకీ తెలియని పరిస్థితి కొనసాగుతోంది. ఇందులో నేపాలీలు, విదేశీ పర్యాటకులు, యాత్రికులు ఉన్నారు.

భారతీయులపైనా ప్రభావం

వరదల కారణంగా కైలాస్‌ మానససరోవర్‌ యాత్రకు వెళ్లిన పలువురు భారతీయులు కూడా ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నారు. భారత విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ సమాచారం ప్రకారం చైనా వైపు సుమారు 200 మంది భారతీయులు చిక్కుకున్నట్లు వెల్లడైంది. మరో 288 మంది భారతీయులతో సంబంధాలు ఏర్పడటం లేదని అధికారులు తెలిపారు. తమిళనాడుకు చెందిన 21 మంది యాత్రికులను ఇప్పటికే సురక్షితంగా రక్షించినట్లు సమాచారం.

హైదరాబాద్‌కు చెందిన 31 మంది కైలాస్‌ మానససరోవర్‌ యాత్రికులు కూడా ప్రస్తుతం దార్చెన్‌ సమీపంలో సురక్షితంగా ఉన్నట్లు వీడియో ద్వారా వెల్లడించారు. కైలాస్‌ పరిక్రమ పూర్తి చేశామని, తమతో పాటు వచ్చిన వారంతా క్షేమంగా ఉన్నారని వారు తెలిపారు. టూర్‌ నిర్వాహకులు, గైడ్లు తమతోనే ఉండి సహకరిస్తున్నారని చెప్పారు.

హిమాలయ విద్యుత్‌ ప్రాజెక్టులపై కొత్త ఆందోళన

తాజా వరదలతో హిమాలయ ప్రాంతంలో భారీ జలవిద్యుత్‌ ప్రాజెక్టుల నిర్మాణంపై మరోసారి చర్చ మొదలైంది. మంచు, హిమనదాలు, కొండచరియలు, ఆకస్మిక వరదలకు అత్యంత సున్నితమైన ప్రాంతాల్లో పెద్ద ప్రాజెక్టులు చేపడుతున్నప్పుడు భౌగోళిక, వాతావరణ ప్రమాదాలను మరింత లోతుగా అంచనా వేయాల్సిన అవసరం ఉందని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.

రసువా జిల్లాలో గతంలోనూ ఇలాంటి ఘటనలు చోటుచేసుకున్నాయని, భవిష్యత్తులో కొత్త జలవిద్యుత్‌ ప్రాజెక్టులకు అనుమతులు ఇచ్చే ముందు శాస్త్రీయంగా ప్రమాదాలను అంచనా వేయాలని నిపుణులు కోరుతున్నారు. హిమాలయ ప్రాంతంలో వాతావరణ మార్పుల ప్రభావంతో తీవ్రమైన వర్షాలు, హిమనదాల కదలికలు, ఆకస్మిక వరదల ప్రమాదం పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో ఈ అంశం మరింత ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.