రూ.3.17 లక్షల కోట్లకు చేరిన డిపాజిట్లు.. మహిళలు, గ్రామీణ ప్రాంతాలే కీలక భాగస్వామ్యం

12 ఏళ్లలో ఆర్థిక చేరువకు భారీ విస్తరణ.. బీమా, పింఛన్‌, రుణాలకు మార్గం

న్యూఢిల్లీ, ఆగస్టు 27 (నవజ్యోతి ప్రతినిధి):

దేశంలో బ్యాంకింగ్‌ సేవలకు దూరంగా ఉన్న వర్గాలను అధికారిక ఆర్థిక వ్యవస్థలోకి తీసుకురావాలన్న లక్ష్యంతో కేంద్ర ప్రభుత్వం చేపట్టిన ప్రధానమంత్రి జన్‌ధన్‌ యోజన కీలక మైలురాయిని చేరుకుంది. ఈ పథకం 12 ఏళ్లు పూర్తి చేసుకుంటున్న సందర్భంగా దేశవ్యాప్తంగా జన్‌ధన్‌ ఖాతాల సంఖ్య 59.09 కోట్లకు చేరగా, వాటిలో ఉన్న మొత్తం డిపాజిట్లు రూ.3.17 లక్షల కోట్లకు పెరిగినట్లు కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ వెల్లడించింది. 0

ఒక్కో ఖాతాలో సగటున రూ.5,356

ఆగస్టు 19 నాటికి ఒక్కో జన్‌ధన్‌ ఖాతాలో సగటున రూ.5,356 డిపాజిట్‌ ఉన్నట్లు కేంద్రం తెలిపింది. పథకం ప్రారంభమైనప్పటి నుంచి ఒక్కో ఖాతాపై సగటు డిపాజిట్‌ 3.4 రెట్లు పెరిగిందని పేర్కొంది. ఖాతాలు కేవలం తెరవడమే కాకుండా వాటిని ప్రజలు పొదుపు, లావాదేవీల కోసం వినియోగిస్తున్నారనడానికి ఈ పెరుగుదల సంకేతమని ఆర్థిక శాఖ వివరించింది. 1

గ్రామీణ ప్రాంతాలు.. మహిళలదే పెద్ద వాటా

జన్‌ధన్‌ ఖాతాల్లో సుమారు 78 శాతం గ్రామీణ, సెమీ అర్బన్‌ ప్రాంతాల్లో ఉండగా.. దాదాపు 56 శాతం ఖాతాలు మహిళల పేరిట ఉన్నాయి. దీంతో బ్యాంకింగ్‌ సేవలు అందుబాటులో లేని కుటుంబాలకు, ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రాంతాలు మరియు మహిళలకు అధికారిక ఆర్థిక వ్యవస్థతో అనుసంధానం పెరిగిందని కేంద్రం చెబుతోంది. 2

ఇటీవల జూలై 1 నాటికి కూడా జన్‌ధన్‌ ఖాతాలు 58.63 కోట్లుగా ఉండగా, వాటిలో 55.74 శాతం మహిళల ఖాతాలే. గ్రామీణ, సెమీ అర్బన్‌ ప్రాంతాల్లో 77.80 శాతం ఖాతాలు ఉన్నట్లు కేంద్రం ప్రకటించింది. ఆ తర్వాత కూడా ఖాతాల సంఖ్య వేగంగా పెరిగి 59 కోట్లను దాటింది. 3

కనీస నిల్వ అవసరం లేదు

జన్‌ధన్‌ ఖాతాల ప్రత్యేకతల్లో ప్రధానమైనది కనీస నిల్వ తప్పనిసరి కాకపోవడం. నిర్వహణ ఛార్జీలు లేకుండా ప్రాథమిక బ్యాంకింగ్‌ సేవలు పొందే అవకాశం ఉంటుంది. అర్హులైన ఖాతాదారులకు ఉచిత రూపే డెబిట్‌ కార్డు కూడా అందుతుంది. ఇప్పటివరకు జన్‌ధన్‌ ఖాతాదారులకు 41.29 కోట్ల రూపే కార్డులు జారీ చేసినట్లు కేంద్రం తెలిపింది. 4

అత్యవసర సమయంలో ఓవర్‌డ్రాఫ్ట్‌ సదుపాయం

అర్హత ఉన్న జన్‌ధన్‌ ఖాతాదారులకు రూ.10 వేల వరకు ఓవర్‌డ్రాఫ్ట్‌ సదుపాయం కూడా అందుబాటులో ఉంటుంది. అకస్మాత్తుగా ఆర్థిక అవసరం ఏర్పడినప్పుడు ఈ సదుపాయం ఉపయోగపడుతుంది. ఖాతాల్లో పొదుపు అలవాటు పెరగడంతో అర్హులైన వారికి ముద్రా వంటి రుణ పథకాల ద్వారా ఆదాయ వనరులు పెంచుకునే అవకాశాలు కూడా విస్తరించాయని ఆర్థిక శాఖ పేర్కొంది. 5

ప్రభుత్వ సాయం నేరుగా ఖాతాలోకి

జన్‌ధన్‌, ఆధార్‌, మొబైల్‌ అనుసంధానంతో ఏర్పడిన జామ్‌ వ్యవస్థ ద్వారా ప్రభుత్వ సంక్షేమ పథకాల ప్రయోజనాలను నేరుగా లబ్ధిదారుల బ్యాంకు ఖాతాల్లో జమ చేయడం సులభమైంది. మధ్యవర్తుల ప్రమేయం, అనవసర జాప్యాలను తగ్గిస్తూ ప్రత్యక్ష నగదు బదిలీకి ఈ వ్యవస్థ ఉపయోగపడుతోందని కేంద్రం తెలిపింది. 6

బీమా.. పింఛన్‌ పథకాలకూ అనుసంధానం

జన్‌ధన్‌ ఖాతాల ద్వారా బ్యాంకింగ్‌ సేవలతో పాటు సామాజిక భద్రతా పథకాల పరిధి కూడా విస్తరించింది. ప్రధానమంత్రి జీవన్‌ జ్యోతి బీమా యోజన, ప్రధానమంత్రి సురక్ష బీమా యోజన, అటల్‌ పింఛన్‌ యోజన వంటి పథకాలతో ప్రజలను అనుసంధానించేందుకు ఈ ఆర్థిక మౌలిక వేదిక ఉపయోగపడుతోంది. జూలై 2026 నాటికి జీవన్‌ జ్యోతి బీమా పథకంలో 27.84 కోట్ల నమోదులు, సురక్ష బీమా పథకంలో 58.78 కోట్ల నమోదులు ఉండగా.. అటల్‌ పింఛన్‌ యోజనలో 9.29 కోట్ల మంది చేరారు. 7

‘ఖాతాల సంఖ్య మాత్రమే కాదు.. ఆర్థిక సాధికారత’

కేంద్ర ఆర్థిక శాఖ సహాయ మంత్రి పంకజ్‌ చౌదరి మాట్లాడుతూ.. జన్‌ధన్‌ పథకం విజయాన్ని కేవలం ఎన్ని ఖాతాలు తెరిచారన్న సంఖ్యతో చూడకూడదని అన్నారు. దేశ ఆర్థిక, బ్యాంకింగ్‌ వ్యవస్థలోనే మార్పు తీసుకొచ్చిన కార్యక్రమంగా దీన్ని చూడాలని పేర్కొన్నారు. బ్యాంకింగ్‌ సేవలతో పాటు బీమా, పింఛన్‌, రుణ సదుపాయాలకు సాధారణ ప్రజలకు చేరువ పెరిగిందని తెలిపారు. 8

12 ఏళ్ల ప్రయాణంలో భారీ మార్పు

2014 ఆగస్టు 28న ప్రారంభమైన జన్‌ధన్‌ పథకం లక్ష్యం బ్యాంకింగ్‌ సేవలు లేని కుటుంబాలకు కనీసం ఒక ప్రాథమిక ఖాతాను అందుబాటులోకి తీసుకురావడం. 2026 ఆగస్టు నాటికి ఈ పథకం కింద ఖాతాల సంఖ్య 59 కోట్లకు చేరడం దేశవ్యాప్తంగా బ్యాంకింగ్‌ విస్తరణకు నిదర్శనంగా కేంద్రం పేర్కొంటోంది. 9