విశ్వ రహస్యాల వేటకు నాసా ‘రోమన్‌’!

కేప్‌ కెనావెరల్‌, ఆగస్టు 30 (నవజ్యోతి ప్రతినిధి):
విశ్వంలోని అతిపెద్ద రహస్యాలను ఛేదించేందుకు అమెరికా అంతరిక్ష సంస్థ నాసా మరో భారీ అడుగు వేసింది. నాన్సీ గ్రేస్‌ రోమన్‌ స్పేస్‌ టెలిస్కోప్‌ను ఆదివారం ఫ్లోరిడాలోని కెన్నడీ స్పేస్‌ సెంటర్‌ నుంచి స్పేస్‌ఎక్స్‌ ఫాల్కన్‌ హెవీ రాకెట్‌ ద్వారా ప్రయోగించింది. భారత కాలమానం ప్రకారం ఆదివారం సాయంత్రం ఈ ప్రయోగం విజయవంతంగా పూర్తయింది. 0

ప్రయోగం అనంతరం రోమన్‌ టెలిస్కోప్‌ ఫాల్కన్‌ హెవీ నుంచి విడిపోయి సొంతంగా ప్రయాణం ప్రారంభించింది. నాసా ప్రకారం ఇది భూమి నుంచి సుమారు 10 లక్షల మైళ్ల దూరంలోని సూర్య–భూమి L2 లాగ్రాంజ్‌ పాయింట్‌ వైపు పయనిస్తోంది. 1

హబుల్‌ టెలిస్కోప్‌ కంటే కనీసం 100 రెట్లు పెద్ద వీక్షణ పరిధి రోమన్‌కు ఉంటుంది. జేమ్స్‌ వెబ్‌ టెలిస్కోప్‌ చాలా లోతుగా, అత్యంత సున్నితంగా విశ్వాన్ని పరిశీలిస్తే.. రోమన్‌ విస్తృత ప్రాంతాన్ని ఒకేసారి పరిశీలించడంపై దృష్టి పెడుతుంది. నాసా దీనిని ఒక వైడ్‌ యాంగిల్‌ కెమెరాతో పోలుస్తోంది. 2

రోమన్‌ తన ప్రధాన సర్వేలో బిలియన్ల కొద్దీ గెలాక్సీలను మ్యాప్‌ చేయనుంది. దీంతో విశ్వ నిర్మాణం, గెలాక్సీల పరిణామం, నక్షత్రాలు, బ్లాక్‌హోల్స్‌ తదితర అంశాలపై భారీ స్థాయిలో డేటా లభించనుంది. 3

‘డార్క్‌ యూనివర్స్‌’ను ఛేదించడమే లక్ష్యం

విశ్వంలోని సుమారు 95 శాతం భాగాన్ని ప్రభావితం చేస్తున్నట్లు భావిస్తున్న డార్క్‌ మ్యాటర్‌, డార్క్‌ ఎనర్జీ ఇప్పటికీ శాస్త్రవేత్తలకు పెద్ద మిస్టరీలుగానే ఉన్నాయి. రోమన్‌ విశ్వానికి సంబంధించిన భారీ త్రిమితీయ మ్యాప్‌ను రూపొందించడం ద్వారా డార్క్‌ ఎనర్జీ విశ్వ విస్తరణను ఎలా ప్రభావితం చేస్తుందో, డార్క్‌ మ్యాటర్‌ గురుత్వాకర్షణ ద్వారా విశ్వ నిర్మాణాన్ని ఎలా ప్రభావితం చేస్తుందో అధ్యయనం చేయనుంది. 4

మన సౌర కుటుంబం వెలుపల ఉన్న ఎక్సోప్లానెట్ల కోసం కూడా రోమన్‌ విస్తృత స్థాయిలో అన్వేషణ చేపట్టనుంది. నాసా అంచనా ప్రకారం మిషన్‌ సుమారు 1 లక్ష కొత్త ఎక్సోప్లానెట్లను గుర్తించే అవకాశం ఉంది. దీంతో మన గెలాక్సీ పరిధిలో గ్రహ వ్యవస్థలపై తొలి భారీ గణాంక చిత్రణ సాధ్యమవుతుంది. 5

నక్షత్రాల చుట్టూ ఏర్పడుతున్న గ్రహాలు, గ్రహ వ్యవస్థల నిర్మాణం, బ్లాక్‌హోల్స్‌ వంటి అనేక అంశాలపై కూడా రోమన్‌ కీలక సమాచారాన్ని అందించనుంది.

రోమన్‌ టెలిస్కోప్‌ కథలో మరో ఆసక్తికర అంశం ఉంది. దీని ప్రాథమిక రూపకల్పన అమెరికా నేషనల్‌ రికానైసెన్స్‌ ఆఫీస్‌ (NRO)కు చెందిన గూఢచారి ఉపగ్రహ కార్యక్రమం కోసం జరిగింది. ఆ కార్యక్రమం నిలిచిపోవడంతో 2012లో NRO ఈ టెలిస్కోప్‌ నిర్మాణానికి ఉపయోగపడే హార్డ్‌వేర్‌ను నాసాకు అందించింది. అనంతరం శాస్త్రీయ పరిశోధనల కోసం దీనిని పూర్తిగా పునఃరూపకల్పన చేశారు.

ప్రయోగం పూర్తయిన వెంటనే రోమన్‌ శాస్త్రీయ పరిశోధనలు ప్రారంభించదు. ముందుగా దాదాపు మూడు నెలల పాటు L2 ప్రాంతానికి ప్రయాణించడంతో పాటు టెలిస్కోప్‌లోని పరికరాలను అమర్చడం, యాక్టివేట్‌ చేయడం, కాలిబ్రేట్‌ చేయడం వంటి ప్రక్రియలు కొనసాగుతాయి. 6

నాసా ప్రకారం ఈ టెలిస్కోప్‌ నుంచి తొలి అధిక రిజల్యూషన్‌ చిత్రాలు ఈ ఏడాది శీతాకాల సెలవుల ముందు వచ్చే అవకాశం ఉంది. ప్రాథమిక మిషన్‌ కాలం ఐదేళ్లు కాగా, తగిన ఇంధనం ఉంటే మరో ఐదేళ్లు పనిచేసే అవకాశం ఉంది. 7

వెబ్‌ ‘జూమ్‌’ అయితే.. రోమన్‌ ‘వైడ్‌ యాంగిల్‌’

జేమ్స్‌ వెబ్‌ టెలిస్కోప్‌ విశ్వంలోని అత్యంత దూర ప్రాంతాలను లోతుగా పరిశీలించడంలో ప్రత్యేకత చూపుతుండగా, రోమన్‌ ఒకేసారి విస్తారమైన ఆకాశ ప్రాంతాన్ని స్కాన్‌ చేయనుంది. ఈ రెండు టెలిస్కోపుల డేటా కలిపి విశ్వ చరిత్ర, గెలాక్సీల పరిణామం, డార్క్‌ మ్యాటర్‌, డార్క్‌ ఎనర్జీ, ఎక్సోప్లానెట్లపై శాస్త్రవేత్తలకు మరింత సమగ్ర దృశ్యాన్ని అందించనుంది. 8

విశ్వాన్ని చూసే కొత్త కళ్లుగా రోమన్‌

బిలియన్ల గెలాక్సీల మ్యాపింగ్‌ నుంచి వేలాది ఎక్సోప్లానెట్ల గుర్తింపు వరకు.. డార్క్‌ మ్యాటర్‌, డార్క్‌ ఎనర్జీ రహస్యాల ఛేదన నుంచి బ్లాక్‌హోల్స్‌ అధ్యయనం వరకు రోమన్‌ టెలిస్కోప్‌ చేపట్టే పరిశోధనలు ఖగోళ శాస్త్రంలో కొత్త అధ్యాయానికి తెరతీయనున్నాయి. హబుల్‌, వెబ్‌ తర్వాత విశ్వాన్ని మరో కోణంలో చూపించేందుకు నాసా ప్రయోగించిన ఈ కొత్త ‘కన్ను’పై ప్రపంచవ్యాప్తంగా శాస్త్రవేత్తలు భారీ ఆశలు పెట్టుకున్నారు. 9