మార్చి తర్వాత తొలిసారి.. 10 లక్షల బ్యారెళ్ల ఇరాక్‌ క్రూడ్‌ కొనుగోలు
ముంబై, ఆగస్టు 28 (నవజ్యోతి ప్రతినిధి):
పశ్చిమాసియాలో ఉద్రిక్తతలు, హోర్ముజ్‌ జలసంధిలో కొనసాగుతున్న అంతరాయాల మధ్య భారత్‌ మరో కీలక అడుగు వేసింది. ప్రభుత్వ రంగ చమురు సంస్థ భారత్‌ పెట్రోలియం కార్పొరేషన్‌ లిమిటెడ్‌ (BPCL) ఇరాక్‌ నుంచి కొనుగోలు చేసిన ముడిచమురును హోర్ముజ్‌ జలసంధి మీదుగా భారత్‌కు తరలిస్తోంది. ప్రస్తుత ఆర్థిక సంవత్సరం ఏప్రిల్‌ 1న ప్రారంభమైన తర్వాత బీపీసీఎల్‌కు ఇదే తొలి ఇరాక్‌ క్రూడ్‌ కార్గో.
బీపీసీఎల్‌ గత వారం ఇరాక్‌ ప్రభుత్వ చమురు మార్కెటింగ్‌ సంస్థ SOMO నుంచి సుమారు 10 లక్షల బ్యారెళ్ల ముడిచమురు కొనుగోలు చేసింది. ఈ సరుకును తరలించే బాధ్యత బీపీసీఎల్‌పైనే ఉండే FOB (Free on Board) పద్ధతిలో ఒప్పందం కుదిరింది. కంపెనీ ఇప్పటికే ఇందుకోసం ట్యాంకర్‌ను ఏర్పాటు చేసింది. 0
హోర్ముజ్‌ దాటిన ట్యాంకర్‌.. ఫుజైరా వద్ద మరో నౌకకు బదిలీ
బీపీసీఎల్‌ ఏర్పాటు చేసిన ట్యాంకర్‌ ఇప్పటికే హోర్ముజ్‌ జలసంధిని సురక్షితంగా దాటినట్లు కంపెనీ తెలిపింది. పర్షియన్‌ గల్ఫ్‌ నుంచి బయటకు వచ్చిన తర్వాత ఫుజైరా సమీపంలో మరో ట్యాంకర్‌కు చమురును బదిలీ చేసి భారత్‌కు తరలించే విధానాన్ని అనుసరిస్తున్నారు. సముద్ర రవాణాలో దీనిని Ship-to-Ship Transferగా పిలుస్తారు.
హోర్ముజ్‌ మీదుగా ప్రయాణించేందుకు సిద్ధంగా ఉన్న నౌకలు పరిమితంగా ఉండటంతో ఇలాంటి ప్రత్యామ్నాయ రవాణా పద్ధతులు కీలకంగా మారుతున్నాయి. బీమా ఖర్చులు, నౌకల భద్రత, అదనపు రవాణా వ్యయం వంటి అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుని బీపీసీఎల్‌ నిర్ణయాలు తీసుకుంటోంది. 1
నెలకు 20 లక్షల బ్యారెళ్ల ఇరాక్‌ చమురు అవసరం
బీపీసీఎల్‌ రిఫైనరీలు నెలకు సుమారు 20 లక్షల బ్యారెళ్ల ఇరాక్‌ ముడిచమురును ప్రాసెస్‌ చేయగల సామర్థ్యం కలిగి ఉన్నాయని కంపెనీ ఫైనాన్స్‌ డైరెక్టర్‌ వెత్స రామకృష్ణ గుప్తా తెలిపారు. ప్రస్తుత కార్గో విజయవంతంగా భారత్‌కు చేరితే వచ్చే నెల నుంచి SOMOతో పాటు ఇతర గల్ఫ్‌ సరఫరాదారుల నుంచి మరిన్ని కార్గోలను తీసుకునే అవకాశాన్ని పరిశీలిస్తున్నట్లు ఆయన వెల్లడించారు. 2
ఇరాక్‌ నుంచి భారీ డిస్కౌంట్లు.. రిస్క్‌ తీసుకునేందుకు సిద్ధమైన రిఫైనర్లు
హోర్ముజ్‌ మార్గంలో అంతరాయాల కారణంగా ఇరాక్‌ తన బస్రా క్రూడ్‌ను ఆకర్షణీయ ధరలకు అందించేందుకు డిస్కౌంట్లు ఇస్తోంది. ఈ తగ్గింపు ధరలు రవాణా, బీమా వంటి అదనపు ఖర్చులున్నప్పటికీ కొంతమంది కొనుగోలుదారులను ఆకర్షిస్తున్నాయి.
ఇరాక్‌ తాజా టెండర్‌లో హోర్ముజ్‌ జలసంధి వెలుపల నుంచి క్రూడ్‌ను తీసుకునే అవకాశాన్ని కూడా కొనుగోలుదారులకు ఇచ్చింది. యుద్ధ పరిస్థితులు మొదలైన తర్వాత ఇలాంటి అవకాశం ఇవ్వడం ఇదే తొలిసారి అని పరిశ్రమ వర్గాలు చెబుతున్నాయి. 3
భారత్‌కు ఎందుకంత కీలకం?
భారత్‌ తన అవసరాల్లో ఎక్కువ భాగం ముడిచమురును దిగుమతుల ద్వారానే సమకూర్చుకుంటుంది. పశ్చిమాసియాలో నెలకొన్న సంక్షోభం కారణంగా హోర్ముజ్‌ జలసంధి ద్వారా చమురు రవాణా తీవ్రంగా దెబ్బతింది. ఆసియా దేశాలకు ఆగస్టులో మధ్యప్రాచ్యం నుంచి వచ్చిన చమురు దిగుమతులు యుద్ధానికి ముందు స్థాయితో పోలిస్తే గణనీయంగా తక్కువగా ఉన్నాయని రాయిటర్స్‌ విశ్లేషణ పేర్కొంది. 4
ప్రపంచ చమురు, ఎల్‌ఎన్‌జీ రవాణాలో సుమారు ఐదో వంతు వరకు సాధారణంగా హోర్ముజ్‌ జలసంధిపై ఆధారపడుతుంది. అందుకే ఈ మార్గంలో చిన్న అంతరాయం వచ్చినా అంతర్జాతీయ చమురు ధరలు, రవాణా ఖర్చులు, బీమా ప్రీమియంలపై ప్రభావం పడుతుంది. 5
రష్యా చమురు కూడా కీలకమే
ఇదే సమయంలో భారత్‌ చమురు కొనుగోళ్లలో రష్యా ఇప్పటికీ ప్రధాన సరఫరాదారుగా ఉంది. అయితే పశ్చిమాసియా సంక్షోభం, హోర్ముజ్‌ మార్గంలో ప్రమాదాలు, రష్యా చమురుపై అంతర్జాతీయ ఒత్తిళ్లు వంటి పరిణామాలతో భారత రిఫైనర్లు సరఫరా వనరులను మరింత విస్తరించాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది.
బీపీసీఎల్‌ ఇప్పటికే సెప్టెంబర్‌ అవసరాలకు సంబంధించిన క్రూడ్‌ను సమకూర్చుకున్నట్లు, అక్టోబర్‌ సరఫరాలపై కూడా ఏర్పాట్లు చేస్తున్నట్లు తెలిపింది. కంపెనీకి రష్యా నుంచి వచ్చే చమురు కూడా కీలకంగా ఉన్నప్పటికీ, ఒక్క మార్గం లేదా ఒక్క దేశంపై ఆధారపడకుండా ప్రత్యామ్నాయాలను పరిశీలిస్తున్నట్లు తాజా పరిణామాలు సూచిస్తున్నాయి. 6
హోర్ముజ్‌ పరిస్థితి ఇంకా సాధారణం కాలేదు
హోర్ముజ్‌ జలసంధిలో నౌకల రాకపోకలు ఇప్పటికీ సాధారణ స్థాయికి చేరలేదు. ఆగస్టు 26న కేవలం ఐదు కమోడిటీ నౌకలు మాత్రమే జలసంధిని దాటినట్లు కేప్లర్‌ డేటాను ఉటంకిస్తూ రాయిటర్స్‌ తెలిపింది. ఇరాన్‌, ఒమన్‌ తాత్కాలిక షిప్పింగ్‌ కారిడార్‌, మైన్‌ క్లియరెన్స్‌పై చర్చలు జరుపుతున్నప్పటికీ చమురు రవాణా పూర్తిగా సాధారణ స్థితికి రావడానికి ఇంకా సమయం పట్టే అవకాశం ఉంది. 7
బీపీసీఎల్‌ ఇరాక్‌ నుంచి 10 లక్షల బ్యారెళ్ల క్రూడ్‌ను హోర్ముజ్‌ మార్గం గుండా భారత్‌కు తీసుకురావడం సాధారణ కొనుగోలు కంటే ఎక్కువ ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. సరఫరా భద్రత కోసం ప్రమాదకరమైన మార్గంలోనూ వాణిజ్యపరంగా లాభదాయకమైన అవకాశాలను పరిశీలిస్తున్నట్లు ఇది సూచిస్తోంది. ఈ కార్గో విజయవంతమైతే గల్ఫ్‌ దేశాల నుంచి మరిన్ని ముడిచమురు సరఫరాలను తీసుకునే అవకాశాన్ని బీపీసీఎల్‌ పరిశీలించనుంది.
మూలాలు: Bloomberg, Reuters, Economic Times, Business Today
“`8
