ఉద్యోగం పేరుతో ఉచ్చు… డిజిటల్ నేరాల కొత్త సామ్రాజ్యం !

నిరుద్యోగాన్ని అవకాశంగా… సోషల్ మీడియాను ఆయుధంగా… బ్యాంక్ ఖాతాలను వంతెనగా మార్చుకున్న సైబర్ మాఫియా

నవజ్యోతి ఎడిటోరియల్

ఒకప్పుడు నేరగాళ్లు ఇంటి తలుపులు పగులగొట్టి లోపలికి వచ్చేవారు. ఇప్పుడు అదే నేరగాళ్లు మన మొబైల్ ఫోన్‌లో ఉద్యోగ ప్రకటనల రూపంలో ప్రత్యక్షమవుతున్నారు. “వర్క్ ఫ్రం హోమ్”, “రోజుకు ₹10 వేల ఆదాయం”, “పార్ట్‌టైమ్ జాబ్”, “USDT ఎక్స్చేంజ్”, “P2P ట్రేడింగ్”, “బ్యాంక్ అకౌంట్ ఇస్తే నెలకు ₹50 వేల కమిషన్”, “ATM కార్డు అద్దెకు ఇవ్వండి”, “రష్యాలో ఉద్యోగాలు”, “విదేశాల్లో అత్యవసర నియామకాలు”… ఇలా సోషల్ మీడియాలో కనిపించే ప్రతి ఆకర్షణీయమైన ప్రకటన వెనుక ఉద్యోగం ఉండకపోవచ్చు. చాలా సందర్భాల్లో అది అంతర్జాతీయ సైబర్ నేరగాళ్లు వేసిన ఉచ్చు కూడా కావచ్చు.

సైబర్ నేరాల రూపురేఖలు రోజురోజుకూ మారుతున్నాయి. ఒకప్పుడు OTPలు, బ్యాంక్ కాల్స్, లాటరీ సందేశాలతో మోసాలు జరిగేవి. ఇప్పుడు ఉద్యోగాల పేరుతో, పెట్టుబడుల పేరుతో, క్రిప్టో ట్రేడింగ్ పేరుతో, కమిషన్ పేరుతో యువతనే నేర వ్యవస్థలో భాగస్వాములను చేస్తున్నారు. ఆందోళనకరమైన విషయం ఏమిటంటే… చాలామంది తాము నేరంలో భాగమవుతున్నామనే విషయం కూడా తెలియకుండానే సైబర్ మాఫియా చేతుల్లో చిక్కిపోతున్నారు.

ఈ ప్రమాద తీవ్రతను ప్రభుత్వ గణాంకాలే చెబుతున్నాయి. కేంద్ర హోంశాఖ ఆధ్వర్యంలోని ఇండియన్ సైబర్ క్రైమ్ కోఆర్డినేషన్ సెంటర్ (I4C) ప్రకారం 2026 జనవరి నాటికి 24 లక్షలకుపైగా సైబర్ మోసాల కేసుల్లో చర్యలు తీసుకుని రూ.8,690 కోట్లకు పైగా నష్టాన్ని నివారించారు. అలాగే 23 లక్షలకు పైగా అనుమానాస్పద గుర్తింపులు, 27 లక్షలకు పైగా మ్యూల్ బ్యాంక్ ఖాతాలను గుర్తించి, రూ.9,500 కోట్లకు పైగా అనుమానాస్పద లావాదేవీలను అడ్డుకున్నారు. ఇవి నమోదైన కేసులు మాత్రమే. ఫిర్యాదు చేయని బాధితులు ఇంకా ఎంతమందో అంచనా వేయడం కూడా కష్టమే.

నిరుద్యోగం, త్వరగా డబ్బు సంపాదించాలనే ఆశ, డిజిటల్ అవగాహన లోపం… ఈ మూడు అంశాలే నేడు సైబర్ నేరగాళ్లకు అతిపెద్ద పెట్టుబడిగా మారాయి.

మొదట ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, టెలిగ్రామ్ లేదా వాట్సాప్‌లో చిన్న ఉద్యోగ ప్రకటన కనిపిస్తుంది. “అనుభవం అవసరం లేదు”, “రోజుకు రెండు గంటలు పని చేస్తే చాలు”, “రిజిస్ట్రేషన్ ఫీజు లేదు”, “100 శాతం గ్యారంటీ ఆదాయం” అంటూ నమ్మకం కలిగిస్తారు. కొన్నిసార్లు ప్రారంభంలో చిన్న మొత్తంలో డబ్బు పంపించి విశ్వాసం కూడా పెంచుతారు. ఆ తర్వాత పెట్టుబడి పెట్టాలని, VIP టాస్క్ పూర్తి చేయాలని, USDT కొనాలని, లేదా తమ పేరుతో బ్యాంక్ ఖాతా ఉపయోగించేందుకు అనుమతించాలని కోరుతారు. ఒకసారి ఆ వలలో పడితే బయటపడటం చాలా కష్టం.

ఇటీవల “USDT Exchange”, “Crypto Settlement”, “P2P Trading” పేర్లతో కొత్త తరహా మోసాలు మరింత పెరుగుతున్నాయి. “మీ బ్యాంక్ అకౌంట్ మాత్రమే కావాలి”, “ప్రతి ట్రాన్సాక్షన్‌కు కమిషన్”, “మీకు ఎలాంటి బాధ్యత ఉండదు” అంటూ అమాయక యువతను ఆకర్షిస్తున్నారు. కానీ ఆ ఖాతాల ద్వారా తిరిగేది సైబర్ నేరాల ద్వారా వచ్చిన డబ్బే. పోలీసులు ట్రాన్సాక్షన్‌ను ట్రేస్ చేసినప్పుడు మొదట చిక్కేది అసలు నేరస్థుడు కాదు… బ్యాంక్ ఖాతా ఇచ్చిన వ్యక్తే.

అందుకే ఇప్పుడు “మ్యూల్ అకౌంట్” అనే పదం దేశవ్యాప్తంగా ఎక్కువగా వినిపిస్తోంది. నేరగాళ్ల అక్రమ డబ్బును ఒక ఖాతా నుంచి మరో ఖాతాకు తరలించడానికి అమాయకుల పేర్లపై ఉన్న బ్యాంక్ ఖాతాలను ఉపయోగిస్తారు. ఒక్కసారి అలాంటి లావాదేవీలు జరిగిన తర్వాత ఖాతాలు ఫ్రీజ్ కావడం, పోలీసులు విచారణకు పిలవడం, కోర్టు కేసులు ఎదుర్కోవడం, అరెస్టులు జరగడం వంటి పరిణామాలు చోటు చేసుకుంటున్నాయి. కేవలం కొన్ని వేల రూపాయల కమిషన్ కోసం జీవితాంతం మచ్చ మిగిలే పరిస్థితి ఏర్పడుతోంది.

ఇప్పుడు సైబర్ మోసగాళ్లు మరో కొత్త వ్యూహాన్ని అమలు చేస్తున్నారు. ప్రముఖ జాతీయ, అంతర్జాతీయ కంపెనీలు, పెట్టుబడి సంస్థలు, ట్రేడింగ్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌ల పేర్లతో నకిలీ వాట్సాప్, టెలిగ్రామ్ గ్రూపులు సృష్టిస్తున్నారు. ఆ గ్రూపుల్లో నకిలీ “మేనేజర్లు”, “సీనియర్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ అనలిస్టులు”, “ఫండ్ అడ్వైజర్లు” పేర్లతో వ్యక్తులు ఉంటారు. వారు నిజమైన కంపెనీల ఉద్యోగుల్లా మాట్లాడుతారు. కంపెనీ లోగోలు, నకిలీ ఐడీ కార్డులు, ఫేక్ వెబ్‌సైట్లు, యాప్‌లు ఉపయోగించి విశ్వాసం కల్పిస్తారు.

గ్రూపులో చేరిన కొత్త సభ్యుడికి మొదట ఇతర సభ్యులంతా భారీ లాభాలు పొందుతున్నట్లు స్క్రీన్‌షాట్లు చూపిస్తారు. “నేను ₹20 వేలు పెట్టి ₹60 వేలు సంపాదించాను”, “నాకు ఈరోజే ₹1.5 లక్షలు వచ్చాయి” అంటూ వందలాది నకిలీ సందేశాలు కనిపిస్తాయి. అవన్నీ ముందుగానే మోసగాళ్లే సృష్టించిన ఖాతాలు కావడం బాధితుడికి తెలియదు.

ఆ తర్వాత చిన్న మొత్తంలో పెట్టుబడి పెట్టిస్తారు. యాప్‌లో డబ్బు పెరుగుతున్నట్లు, లాభాలు వస్తున్నట్లు చూపిస్తారు. కొన్నిసార్లు మొదటి విడతలో చిన్న మొత్తాన్ని విత్‌డ్రా చేసుకునే అవకాశమూ ఇస్తారు. దీంతో బాధితుడికి పూర్తిగా నమ్మకం ఏర్పడుతుంది. అదే వారి అసలు లక్ష్యం.

ఒకసారి నమ్మకం కుదిరిన తర్వాత లక్షల రూపాయలు పెట్టుబడి పెట్టాలని ఒత్తిడి చేస్తారు. డబ్బు వెనక్కి తీసుకోవాలనుకుంటే “ట్యాక్స్ చెల్లించాలి”, “ఖాతాను అప్‌గ్రేడ్ చేయాలి”, “సెక్యూరిటీ డిపాజిట్ వేయాలి”, “GST బకాయి ఉంది”, “అంతర్జాతీయ ట్రాన్సాక్షన్ ఛార్జీలు చెల్లించాలి” అంటూ మరిన్ని డబ్బులు అడుగుతారు. బాధితుడు ఎంత చెల్లించినా చివరకు ఒక్క రూపాయి కూడా తిరిగి రాదు. అప్పటికే యాప్, వెబ్‌సైట్, వాట్సాప్ గ్రూప్, టెలిగ్రామ్ ఛానల్ అన్నీ మాయమైపోతాయి.

ఈ తరహా మోసాల్లో అత్యంత ప్రమాదకరమైన విషయం ఏమిటంటే… బాధితులు వెంటనే ఫిర్యాదు చేయరు. మొదట పెట్టిన డబ్బు తిరిగి వస్తుందనే ఆశతో మోసగాళ్లు చెప్పినట్లే మరిన్ని చెల్లింపులు చేస్తుంటారు. చివరకు లక్షలు కోల్పోయిన తర్వాతే మోసపోయామని గ్రహిస్తారు. అప్పటికే డబ్బు అనేక మ్యూల్ ఖాతాలు, క్రిప్టో వాలెట్లు, విదేశీ చెల్లింపు మార్గాల ద్వారా జాడ లేకుండా వెళ్లిపోతుంది.

ఈ నేరాల పరిధి ఇప్పుడు దేశ సరిహద్దులను దాటిపోయింది. కంబోడియా, మయన్మార్, లావోస్ వంటి దేశాల్లో ఉద్యోగాల పేరుతో భారతీయ యువకులను తీసుకెళ్లి సైబర్ మోసాలకు బలవంతం చేసిన ఘటనలు ఇప్పటికే వెలుగులోకి వచ్చాయి. కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రత్యేక చర్యలు తీసుకుని పలువురు భారతీయులను స్వదేశానికి తీసుకొచ్చింది. ఈ సంఘటనలు విదేశీ ఉద్యోగాల పేరిట నడుస్తున్న మోసాల తీవ్రతను ప్రపంచానికి తెలియజేశాయి.

ఇటీవల సోషల్ మీడియాలో రష్యా, తూర్పు యూరప్, మధ్యప్రాచ్య దేశాల్లో అధిక వేతనాలతో ఉద్యోగాలు, ఉచిత వీసా, ఉచిత వసతి, వెంటనే జాయినింగ్ అంటూ అనేక ప్రకటనలు కనిపిస్తున్నాయి. విదేశీ ఉద్యోగాలన్నీ మోసాలే అని చెప్పలేం. కానీ ప్రభుత్వ అనుమతి పొందిన రిక్రూట్‌మెంట్ సంస్థలు, అధికారిక ఉద్యోగ ఒప్పందాలు, వీసా ధ్రువీకరణ, సంస్థ వివరాలు పరిశీలించకుండా ముందుకు వెళితే భారీ నష్టాన్ని చవిచూడాల్సి రావచ్చు.

అంతర్జాతీయ సైబర్ నెట్‌వర్కులు ఇప్పుడు అనేక దేశాలను కేంద్రాలుగా చేసుకుని కార్యకలాపాలు నిర్వహిస్తున్నాయి. భారత దర్యాప్తు సంస్థలు ఇండో–నేపాల్ సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో వెలుగులోకి వచ్చిన కొన్ని అక్రమ కాల్ సెంటర్లు, సైబర్ మోసాల నెట్‌వర్క్‌లపై విచారణ జరుపుతున్నాయి. డిజిటల్ నేరాలకు భౌగోళిక సరిహద్దులు లేకపోవడంతో ఒక దేశంలో కూర్చుని మరో దేశంలోని ప్రజలను మోసం చేయడం నేటి నేరగాళ్లకు సులభంగా మారింది.

ఇక్కడ మరో ప్రశ్న కూడా ఎదురవుతోంది. రోజూ వేలాది ఉద్యోగ ప్రకటనలు, పెట్టుబడి ప్రకటనలు, అధిక ఆదాయం హామీలు సోషల్ మీడియాలో ఎలా ప్రచారంలోకి వస్తున్నాయి? “రోజుకు ₹10 వేలు”, “100 శాతం గ్యారంటీ”, “మూడు రోజుల్లో డబ్బు రెట్టింపు”, “పని లేకపోయినా సంపాదించండి” వంటి ప్రకటనలు ఎలాంటి పరిశీలన లేకుండా ఎలా ఆమోదం పొందుతున్నాయి?

సోషల్ మీడియా సంస్థలు తాము కేవలం వేదికను మాత్రమే అందిస్తున్నామని చెప్పి బాధ్యత నుంచి తప్పించుకోలేవు. కోట్లాది మంది జీవితాలపై ప్రభావం చూపే ప్రకటనలను ప్రచురిస్తున్నప్పుడు వాటి ప్రామాణికతను పరిశీలించే బాధ్యత కూడా అంతే కీలకం. ఆదాయం సంపాదించడం మాత్రమే కాదు… వినియోగదారుల భద్రతను కాపాడటం కూడా వారి సామాజిక బాధ్యత.

ప్రభుత్వం కూడా సైబర్ నేరాలను అరికట్టేందుకు చర్యలు వేగవంతం చేసింది. భారత హోంశాఖ ఆధ్వర్యంలోని ఇండియన్ సైబర్ క్రైమ్ కోఆర్డినేషన్ సెంటర్ (I4C) ద్వారా లక్షలాది అనుమానాస్పద SIM కార్డులు, మొబైల్ కనెక్షన్లు, వాట్సాప్ ఖాతాలు, స్కైప్ ఐడీలను బ్లాక్ చేశారు. జాతీయ సైబర్ క్రైమ్ రిపోర్టింగ్ పోర్టల్, 1930 హెల్ప్‌లైన్ ద్వారా బాధితుల నుంచి ఫిర్యాదులు స్వీకరిస్తూ, నష్టాన్ని నివారించేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నారు. అయినప్పటికీ నేరగాళ్లు ప్రతిరోజూ కొత్త మార్గాలు కనిపెడుతూనే ఉన్నారు. అందుకే చట్టాల కంటే వేగంగా ప్రజల్లో డిజిటల్ అవగాహన పెరగాల్సిన అవసరం ఉంది.

ఇప్పుడు ప్రతి యువకుడు, ప్రతి కుటుంబం, ప్రతి బ్యాంకు ఖాతాదారుడు కొన్ని విషయాలను జీవితాంతం గుర్తుంచుకోవాలి. బ్యాంక్ ఖాతా, ATM కార్డు, చెక్‌బుక్, UPI వివరాలను ఎప్పుడూ ఇతరులకు ఇవ్వకూడదు. కమిషన్ కోసం తన పేరుతో బ్యాంక్ లావాదేవీలు చేయకూడదు. సోషల్ మీడియాలో కనిపించే అధిక ఆదాయం ప్రకటనలను గుడ్డిగా నమ్మకూడదు. విదేశీ ఉద్యోగాల విషయంలో ప్రభుత్వ అనుమతి పొందిన రిక్రూట్‌మెంట్ సంస్థల ద్వారానే వెళ్లాలి. తెలియని యాప్‌లలో పెట్టుబడులు పెట్టకూడదు. వాట్సాప్, టెలిగ్రామ్ గ్రూపుల్లో చూపించే స్క్రీన్‌షాట్లు, లాభాల కథనాలను నమ్మి డబ్బు పంపకూడదు. మోసం జరిగినట్లు అనుమానం వచ్చిన వెంటనే ఆలస్యం చేయకుండా 1930కు కాల్ చేయాలి లేదా జాతీయ సైబర్ క్రైమ్ పోర్టల్‌లో ఫిర్యాదు నమోదు చేయాలి.

ఈ నేరాల వెనుక ఉన్న అసలు బలం సాంకేతికత కాదు… మన బలహీనతలు. నిరుద్యోగం, అత్యాశ, అవగాహన లోపం, త్వరగా సంపాదించాలనే మనస్తత్వం. వీటినే సైబర్ మాఫియా తమ పెట్టుబడిగా మార్చుకుంది.

సైబర్ నేరగాళ్లు ఇప్పుడు కంప్యూటర్లను మాత్రమే హ్యాక్ చేయడం లేదు… మన ఆశలను హ్యాక్ చేస్తున్నారు. నిరుద్యోగాన్ని అవకాశంగా, సోషల్ మీడియాను ఆయుధంగా, బ్యాంక్ ఖాతాలను వంతెనగా, క్రిప్టోను మార్గంగా మార్చుకుని దేశ సరిహద్దులు దాటి నేర సామ్రాజ్యాన్ని విస్తరిస్తున్నారు.

ఈ యుద్ధంలో పోలీసులే గెలవలేరు… బ్యాంకులే గెలవలేరు… ప్రభుత్వమే గెలవలేదు. ప్రజలు అప్రమత్తంగా ఉంటేనే ఈ మోసాలను అడ్డుకోగలం.

డిజిటల్ యుగంలో ఉద్యోగం వెతకడం తప్పు కాదు. కానీ ప్రతి ప్రకటనను నమ్మడం ప్రమాదం. ఒక క్లిక్‌తో ఉద్యోగం దొరకొచ్చు… అదే ఒక్క క్లిక్‌తో జీవితాంతం నేర కేసులో చిక్కుకునే పరిస్థితి కూడా రావచ్చు.

ఉద్యోగం కోసం వెతకండి… కానీ మీ భవిష్యత్తును ఎవరి బ్యాంక్ ట్రాన్సాక్షన్‌కూ అద్దెకు ఇవ్వొద్దు.

సులభంగా వచ్చే డబ్బు చాలా సార్లు… చాలా ఖరీదైన మూల్యం వసూలు చేస్తుంది.