జాతీయ క్రీడా దినోత్సవం.. ధ్యాన్‌చంద్‌ నుంచి 2036 ఒలింపిక్స్‌ వరకు!

హైదరాబాద్, ఆగస్టు 29 (నవజ్యోతి ప్రతినిధి):
ఆగస్టు 29.. భారత క్రీడా చరిత్రలో ప్రత్యేకమైన రోజు. హాకీ దిగ్గజం
మేజర్‌ ధ్యాన్‌చంద్‌ జయంతిని పురస్కరించుకుని దేశం జాతీయ
క్రీడా దినోత్సవాన్ని జరుపుకుంటోంది. ఇది ఒక క్రీడాకారుడిని స్మరించుకునే
సందర్భం మాత్రమే కాదు.. భారత్‌ క్రీడా రంగంలో ఎక్కడి నుంచి ఎక్కడికి చేరింది,
ఇంకా ఏం చేయాల్సి ఉంది అనే ప్రశ్నలను పరిశీలించాల్సిన సమయం కూడా.

గత దశాబ్దంలో అంతర్జాతీయ స్థాయిలో భారత ప్రదర్శన మెరుగుపడింది. అదే సమయంలో
ఒలింపిక్‌ పతకాల సంఖ్యను భారీగా పెంచాలంటే మరిన్ని క్రీడల్లో పాల్గొనడం,
గ్రామీణ స్థాయిలో ప్రతిభను గుర్తించడం, ప్రపంచస్థాయి శిక్షణ అందించడం కీలకం.
ఈ నేపథ్యంలో కేంద్రం కొత్తగా రూపొందించిన ఖేలో ఇండియా వ్యవస్థపై భారీ అంచనాలు నెలకొన్నాయి.

1905 ఆగస్టు 29న జన్మించిన ధ్యాన్‌చంద్‌ భారత హాకీకి ప్రపంచస్థాయి గుర్తింపు
తీసుకొచ్చిన దిగ్గజం. 1928, 1932, 1936 ఒలింపిక్స్‌లో వరుసగా స్వర్ణ పతకాలు
సాధించిన భారత జట్టులో ఆయన కీలక ఆటగాడు. ఆయన ఆటలోని నియంత్రణ, బంతిపై
పట్టు, క్రమశిక్షణ కారణంగా ‘హాకీ విజార్డ్‌’, ‘ది మ్యాజిషియన్‌’ వంటి
బిరుదులు వచ్చాయి. 2

అందుకే ఆయన జయంతిని క్రీడా దినోత్సవంగా జరుపుకోవడంలో అసలు సందేశం
గెలుపు మాత్రమే కాదు.. సాధన, క్రమశిక్షణ, ప్రతిభకు అవకాశాలు
కల్పించడం. నేటి భారత క్రీడా వ్యవస్థకు ఇదే అతిపెద్ద పరీక్ష.

రియో 2016లో భారత్‌ 2 పతకాలు సాధించగా.. టోక్యో 2020లో 7 పతకాలకు చేరింది.
పారిస్‌ 2024లో 117 మంది అథ్లెట్లు 16 క్రీడా విభాగాల్లో పాల్గొని
1 రజతం, 5 కాంస్యాలతో 6 పతకాలు సాధించారు.
అంటే గత దశాబ్దంలో పురోగతి స్పష్టంగా ఉన్నా.. టోక్యో స్థాయిని పారిస్‌లో
కొనసాగించలేకపోయాం. 3

అదే సమయంలో పారా ఒలింపిక్స్‌లో మాత్రం భారత్‌ అద్భుతమైన వృద్ధిని చూపించింది.
పారిస్‌ 2024లో 84 మంది భారత పారా అథ్లెట్లు 7 స్వర్ణాలు,
9 రజతాలు, 13 కాంస్యాలతో 29 పతకాలు సాధించారు. ఇది భారత
క్రీడా వ్యవస్థలో విస్తృత అవకాశాలు కల్పిస్తే ఫలితాలు ఎంత వేగంగా మారగలవో
చూపిస్తోంది. 4

‘భారత్‌ పాల్గొనని క్రీడల్లోనూ పతకాలు సాధించాలి’

ఆగస్టు 27న జరిగిన ఖేలో ఇండియా సంవాద్‌లో ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ
భారత క్రీడా భవిష్యత్తుపై కీలక వ్యాఖ్యలు చేశారు. ఇతర దేశాలు పతకాలు
సాధిస్తున్న కొన్ని క్రీడల్లో భారత్‌ అసలు పాల్గొనడం లేదని పేర్కొంటూ..
పతకాల సంఖ్య పెరగాలంటే మరిన్ని విభాగాల్లో ప్రపంచస్థాయి ప్రావీణ్యం
సాధించాల్సిన అవసరం ఉందన్నారు. 5

మోదీ దృష్టిలో క్రీడలు కేవలం మెడల్స్‌ కోసం చేసే ప్రయత్నం కాదు.
యువశక్తిని దేశ నిర్మాణంతో అనుసంధానించే సాధనంగా క్రీడలను చూడాలని
ఆయన పేర్కొన్నారు. 2036 ఒలింపిక్స్‌ కోసం పెద్ద సంఖ్యలో అథ్లెట్లు
అర్హత సాధించడమే కాకుండా.. వివిధ విభాగాల్లో రాణించే స్థాయికి చేరాలన్నది
దీర్ఘకాలిక లక్ష్యంగా వివరించారు. 6

కేంద్ర కేబినెట్‌ 2026–27 నుంచి 2030–31 వరకు కొత్త ఖేలో ఇండియా పథకంతో పాటు
జాతీయ క్రీడా సమాఖ్యలకు సహాయాన్ని కలిపి రూ.36,441 కోట్ల
వ్యయాన్ని ఆమోదించింది. ఇది గత ఖేలో ఇండియా కేటాయింపుతో పోలిస్తే దాదాపు
ఎనిమిది రెట్లు ఎక్కువ. 7

కొత్త విధానంలో జిల్లా స్థాయి టాలెంట్‌ గుర్తింపు, మౌలిక వసతులు, కోచింగ్‌,
పోటీలు, స్పోర్ట్స్‌ సైన్స్‌, టెక్నాలజీ, ఫిట్‌నెస్‌, శిక్షకుల అభివృద్ధి
వంటి అంశాలను ఒకే వ్యవస్థలో అనుసంధానించనున్నారు. అథ్లెట్లకు అందే
మద్దతును దాదాపు పది రెట్లు విస్తరించడమే లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.
8

భారత్‌లో జనాభా పరిమాణం మాత్రమే కాదు.. భౌగోళిక వైవిధ్యం కూడా భారీ బలం.
కొండ ప్రాంతాల నుంచి సముద్రతీరాల వరకు, గిరిజన ప్రాంతాల నుంచి మహానగరాల వరకు
భిన్నమైన శారీరక లక్షణాలు, క్రీడా సామర్థ్యాలు ఉన్న యువత ఉన్నారు.

సమస్య ప్రతిభ లేకపోవడం కాదు. ఆ ప్రతిభను 10–12 ఏళ్ల వయసులో గుర్తించి,
సరైన కోచ్‌, పోషకాహారం, పరికరాలు, వైద్య సహాయం, పోటీ అనుభవం, మానసిక శిక్షణ
నిరంతరం అందించగలమా? అన్నదే అసలు ప్రశ్న.

1. క్రీడ–చదువు సమతుల్యత:
పాఠశాల స్థాయిలో క్రీడను అదనపు కార్యక్రమంగా కాకుండా అభివృద్ధిలో భాగంగా చూడాలి.

2. గ్రామీణ మౌలిక వసతులు:
జిల్లా కేంద్రాలకే పరిమితం కాకుండా ప్రతిభ ఉన్న ప్రాంతాలకు మైదానాలు,
కోచ్‌లు, పరికరాలు చేరాలి.

3. నాణ్యమైన కోచింగ్‌:
ప్రపంచస్థాయి అథ్లెట్‌ను తయారు చేయడానికి ఆధునిక శిక్షణ, బయోమెకానిక్స్‌,
పనితీరు విశ్లేషణ, రికవరీ వంటి అంశాలు అవసరం.

4. క్రీడా పాలన:
ఎంపిక ప్రక్రియ పారదర్శకంగా, అథ్లెట్‌ కేంద్రంగా ఉండాలి. పరిపాలనా వివాదాలు
ఆటగాళ్ల కెరీర్‌ను ప్రభావితం చేయకూడదు.

5. మహిళలు, పారా అథ్లెట్లకు సమాన అవకాశాలు:
భద్రత, వసతి, శిక్షణ, ప్రయాణం, వైద్య సహాయం వంటి అంశాల్లో సమగ్ర వ్యవస్థ అవసరం.

2036 ఒలింపిక్స్‌.. ఆతిథ్యానికి మించి అసలు పరీక్ష

2036 ఒలింపిక్స్‌ కోసం భారత్‌ దీర్ఘకాలికంగా సిద్ధమవుతోంది. ప్రస్తుత విధానంలో
శాస్త్రీయ టాలెంట్‌ గుర్తింపు, పారదర్శక ఎంపిక, దీర్ఘకాలిక అథ్లెట్‌ అభివృద్ధి
కీలక అంశాలుగా ఉన్నాయి. 9

కానీ ఒలింపిక్స్‌ నిర్వహించడం కంటే పెద్ద సవాలు.. ఆ సమయానికి ప్రపంచంలోని
అగ్రశ్రేణి క్రీడా దేశాలతో పతకాల కోసం పోటీ పడగల వ్యవస్థను నిర్మించడం.
అందుకు స్టేడియాలు మాత్రమే కాదు.. కోచ్‌లు, స్పోర్ట్స్‌ సైంటిస్టులు,
ఫిజియోలు, పోషకాహార నిపుణులు, డేటా విశ్లేషకులు, మానసిక శిక్షకులు,
యాంటీ-డోపింగ్‌ వ్యవస్థ అన్నీ సమానంగా బలపడాలి.

క్రీడా శక్తి అంటే కొంతమంది స్టార్‌ ఆటగాళ్లు పతకాలు సాధించడం మాత్రమే కాదు.
కోట్లాది మంది పిల్లలు మైదానాల్లోకి రావడం, వారిలో ప్రతిభను గుర్తించడం,
కుటుంబాలు క్రీడను కెరీర్‌గా అంగీకరించడం, పాఠశాలలు శిక్షణకు సమయం ఇవ్వడం
వంటి మార్పులు రావాలి.

ఆగస్టు 27న జరిగిన ఖేలో ఇండియా సంవాద్‌లో క్రీడలు, ఫిట్‌నెస్‌, యువ నాయకత్వం,
దేశ నిర్మాణాన్ని ఒకే వేదికపైకి తీసుకురావడమే లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.
కార్యక్రమంలో 5,000కుపైగా సంస్థల నుంచి యువత పాల్గొన్నట్లు కేంద్రం తెలిపింది.
10

పారా ఒలింపిక్స్‌లో భారత్‌ సాధించిన పురోగతి ప్రత్యేకంగా గమనించాల్సిన అంశం.
రియో 2016లో 4 పతకాల నుంచి టోక్యో 2020లో 19కి, పారిస్‌ 2024లో
రికార్డు స్థాయిలో 29 పతకాలకు చేరింది. అంటే సరైన
గుర్తింపు, శిక్షణ, పరికరాలు, పోటీ అవకాశాలు లభిస్తే గతంలో అంచున ఉన్న
ప్రతిభ కూడా ప్రపంచ వేదికపై ఫలితాలు ఇవ్వగలదని ఇది నిరూపిస్తోంది.
11

ధ్యాన్‌చంద్‌ నుంచి 2036 వరకు.. మారాల్సింది ఇదే

ధ్యాన్‌చంద్‌ కాలంలో భారత్‌ ఒకే క్రీడలో ప్రపంచాన్ని శాసించింది.
నేటి లక్ష్యం మాత్రం ఒక హాకీ జట్టు ఆధిపత్యాన్ని తిరిగి తీసుకురావడం మాత్రమే కాదు;
అనేక క్రీడల్లో ప్రపంచస్థాయి అథ్లెట్లను తయారు చేసే దేశంగా మారడం.

కొత్త ఖేలో ఇండియా పథకానికి కేటాయించిన భారీ నిధులు, జిల్లా స్థాయి ప్రతిభ
గుర్తింపు, స్పోర్ట్స్‌ సైన్స్‌, టెక్నాలజీ, కోచింగ్‌, అంతర్జాతీయ పోటీ అనుభవం
వంటి అంశాలు సరైన విధంగా అమలైతే భారత్‌ క్రీడా రంగంలో తదుపరి దశకు వెళ్లే
అవకాశం ఉంది. 12

చివరికి 2036 లక్ష్యాన్ని నిర్ణయించేది బడ్జెట్‌ పరిమాణం కాదు..
ఆ డబ్బుతో ఎన్ని ప్రతిభలను గుర్తించాం, ఎన్ని అథ్లెట్లను నిలబెట్టాం,
ఎన్ని క్రీడల్లో ప్రపంచస్థాయి పోటీదారులను తయారు చేశాం, ఎన్ని పతకాలను
సాధించాం అన్నదే. అదే జాతీయ క్రీడా దినోత్సవం మనకు ఇచ్చే
అసలైన సందేశం.