హైదరాబాద్‌, ఆగస్టు 24 (నవజ్యోతి ప్రతినిధి):
తెలంగాణ పల్లెను అర్థం చేసుకోవాలంటే అక్కడి మట్టిని, మనుషులను, వారి
కష్టాలను అర్థం చేసుకోవాలి. ఆ జీవితాన్ని కేవలం బయట నుంచి చూసిన రచయిత కాదు..
దాని మధ్యలో జీవించి, పోరాడి, ఆ అనుభవాలను అక్షరాల్లో నిక్షిప్తం చేసిన
సాహితీవేత్త దాశరథి రంగాచార్య.
తెలంగాణ సాయుధ రైతాంగ పోరాటంలో పాల్గొన్న అనుభవం నుంచి పుట్టిన ఆయన
సాహిత్యం.. నాటి తెలంగాణ సామాజిక, ఆర్థిక, రాజకీయ జీవితానికి ఒక సజీవ
దస్తావేజుగా నిలిచింది.

1928 ఆగస్టు 24న జన్మించిన దాశరథి రంగాచార్య.. తన అన్న దాశరథి
కృష్ణమాచార్యతో కలిసి తెలంగాణ సాయుధ రైతాంగ పోరాటంలో పాల్గొన్నారు.
నిజాం పాలనలోని నిరంకుశత్వం, భూస్వామ్య దోపిడీ, పేద ప్రజల కష్టాలను
ఆయన ప్రత్యక్షంగా చూశారు. ఆ అనుభవాలే తరువాత ఆయన రచనలకు ప్రధాన
ఇతివృత్తాలుగా మారాయి.

ఆయన సాహిత్యాన్ని చదివితే ఒక కాలం మన కళ్ల ముందు నిలుస్తుంది.
గ్రామీణ తెలంగాణలోని సామాజిక సంబంధాలు, దోపిడీ వ్యవస్థ, పేదల జీవనం,
అధికార నిర్మాణం, ప్రజల్లో పెరిగిన ప్రతిఘటన వంటి అంశాలను ఆయన
వాస్తవికంగా చిత్రించారు.

రంగాచార్యకు నవలా రచయితగా విస్తృత గుర్తింపు తెచ్చిన రచనల్లో
‘చిల్లర దేవుళ్లు’ ముఖ్యమైనది. 1969లో వెలువడిన ఈ నవల
నాటి తెలంగాణ సామాజిక జీవితాన్ని, భూస్వామ్య వ్యవస్థను, గ్రామీణ ప్రజల
స్థితిగతులను సృజనాత్మకంగా ప్రతిబింబించింది. అనంతరం ఈ నవల ఆధారంగా
1977లో అదే పేరుతో సినిమా కూడా రూపొందింది.

‘మోదుగు పూలు’, ‘జనపదం’ వంటి రచనలు కూడా తెలంగాణ సమాజం,
ప్రజా పోరాటాలు, సామాజిక మార్పును అర్థం చేసుకోవడానికి కీలకమైనవిగా
నిలిచాయి. ‘మోదుగు పూలు’లో తెలంగాణ ప్రజా జీవితం, పోరాటాన్ని ప్రధానంగా
చిత్రించారు.

ఆయన ఇతర నవలల్లో ‘మాయా జలతారు’, ‘రానున్నది ఏది నిజం?’,
‘పావని’, ‘మానవత’, ‘శరతల్పం’, ‘అమృతంగమయ’ వంటి రచనలు ఉన్నాయి.
‘నల్లనాగు’ కథా సంకలనంతో పాటు
‘జీవనయానం’ పేరుతో ఆత్మకథను కూడా రచించారు.

రంగాచార్య రచనల్లో మరో ప్రత్యేకత తెలంగాణ మాండలికం.
పుస్తక భాషలోకి పల్లె ప్రజల మాటలను తీసుకురావడానికి ఆయన వెనుకాడలేదు.
గ్రామీణ ప్రజలు ఎలా మాట్లాడతారో.. వారి ఆలోచనా విధానం ఎలా ఉంటుందో
అదే సహజత్వంతో రచనల్లో ప్రతిబింబించారు.

అందుకే ఆయన రచనలు కేవలం కథలు, నవలలుగా కాకుండా తెలంగాణ భాష, సంస్కృతి,
సామాజిక జీవనానికి సంబంధించిన సాహిత్య ఆధారాలుగా కూడా గుర్తింపు పొందాయి.

రంగాచార్య సాహిత్య ప్రస్థానంలో అత్యంత విశిష్టమైన మరో కోణం
భారతీయ జ్ఞాన సంపదను సామాన్యులకు చేరువ చేయడం.
నాలుగు వేదాలను సరళమైన తెలుగులోకి అనువదించారు. శ్రీమద్రామాయణం,
శ్రీమహాభారతం వంటి గ్రంథాలను కూడా ప్రజలకు అందుబాటులో ఉండే రీతిలో
రచించారు.

వేదాలు, ఉపనిషత్తులు వంటి క్లిష్టమైన జ్ఞాన సంపదను పండితుల పరిధిలోనే
ఉంచకుండా సాధారణ పాఠకుడి వద్దకు తీసుకెళ్లాలన్నది ఆయన సాహిత్య కృషిలో
మరో ముఖ్యమైన పార్శ్వం. ఈ కారణంగానే ఆయనను తెలంగాణ ప్రజల జీవితాల
చరిత్రకారుడిగానే కాకుండా భారతీయ జ్ఞాన సంపదను ప్రజల భాషలోకి
తీసుకొచ్చిన రచయితగా కూడా గుర్తిస్తారు.

రంగాచార్య కేవలం నవలలకే పరిమితం కాలేదు.
‘మానస కవిత’, ‘జనరంగం’, ‘భారత సూక్తం’ వంటి కవితా రచనలు
చేశారు. ‘శబ్దశ్వాస’, ‘శతాబ్ది’, ‘అక్షర మందాకిని’,
‘వేదం జీవన నాదం’ వంటి వ్యాస రచనలు చేశారు. శ్రీమద్రామానుజాచార్యులు,
బుద్ధుని కథ, మహాత్ముడు వంటి జీవిత చరిత్రలను కూడా రచించారు.

సమాజం మారిపోయినా.. పేదరికం, సామాజిక అసమానతలు, అధికారం–ప్రజల మధ్య
అంతరం, దోపిడీ వంటి ప్రశ్నలు పూర్తిగా కనుమరుగుకాలేదు. అందుకే
రంగాచార్య రచనలు నేటికీ చదవాల్సిన అవసరం ఉంది.