25వ విడత ప్రత్యేక ప్రతినిధుల చర్చల్లో 8 అంశాలపై ఏకాభిప్రాయం

న్యూఢిల్లీ, ఆగస్టు 26 (నవజ్యోతి ప్రతినిధి):

భారత్‌–చైనా సరిహద్దు సమస్య పరిష్కార దిశగా కీలక ముందడుగు పడింది. బీజింగ్‌లో ఆగస్టు 25న జరిగిన 25వ విడత ప్రత్యేక ప్రతినిధుల చర్చల్లో భారత జాతీయ భద్రతా సలహాదారు అజిత్‌ దోవల్‌, చైనా ప్రత్యేక ప్రతినిధి వాంగ్‌ యీ విస్తృతంగా చర్చలు జరిపారు. సరిహద్దు సమస్యతో పాటు ద్వైపాక్షిక సంబంధాలపై చర్చించిన ఇరు దేశాలు ఎనిమిది అంశాలపై ఫలితాలు, ఏకాభిప్రాయానికి వచ్చాయి.

సరిహద్దులో శాంతి, ప్రశాంతతకు ప్రాధాన్యం

ఇరు దేశాల నాయకత్వం ఇచ్చిన మార్గదర్శకాలకు అనుగుణంగా సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో శాంతి, ప్రశాంతతను కొనసాగించాలని భారత్‌, చైనా పునరుద్ఘాటించాయి. సరిహద్దులో స్థిరత్వం ఉంటేనే ద్వైపాక్షిక సంబంధాలు ఆరోగ్యకరంగా, స్థిరంగా అభివృద్ధి చెందుతాయని స్పష్టం చేశాయి.

సరిహద్దు సమస్యపై చర్చలు కొనసాగింపు

2005లో కుదిరిన రాజకీయ పరామితులు, మార్గదర్శక సూత్రాలకు అనుగుణంగా సరిహద్దు సమస్యకు న్యాయమైన, సహేతుకమైన, పరస్పరం ఆమోదయోగ్యమైన పరిష్కారం కోసం చర్చలను ముందుకు తీసుకెళ్లాలని ఇరు దేశాలు అంగీకరించాయి. సరిహద్దు విభజన, నిర్వహణపై నిపుణుల బృందాలు, వర్కింగ్‌ గ్రూపులు తమ విధివిధానాలను ఖరారు చేసుకుని తదుపరి చర్చలు చేపట్టనున్నాయి.

సరిహద్దు నిర్వహణకు కొత్త సమావేశ కేంద్రాలు

వాస్తవాధీన రేఖ వెంబడి తలెత్తే పరిస్థితులను దౌత్య, సైనిక మార్గాల ద్వారా త్వరగా పరిష్కరించుకోవాలని నిర్ణయించారు. స్థానిక కమాండర్‌ స్థాయి సమావేశాలతో పాటు సరిహద్దు వ్యవహారాలపై సంప్రదింపుల వ్యవస్థలను మరింత బలోపేతం చేయనున్నారు. సీనియర్‌ సైనిక కమాండర్ల సమావేశాల కోసం మరో రెండు సమావేశ కేంద్రాలను ఏర్పాటు చేయాలని, తూర్పు, మధ్య సెక్టార్లలో సరిహద్దు సైనిక హాట్‌లైన్‌ వ్యవస్థకు మరో రెండు అనుసంధానాలను ఏర్పాటు చేయాలని అంగీకరించారు.

కైలాస్‌–మానసరోవర్‌ యాత్రకు ఊతం

సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో వాణిజ్యం, యాత్రలు, ప్రజల మధ్య సంబంధాలు, ఇతర సహకారాన్ని పెంచుకోవాలని ఇరు దేశాలు నిర్ణయించాయి. టిబెట్‌ స్వయంప్రతిపత్తి ప్రాంతంలో కైలాస్‌–మానసరోవర్‌ యాత్రకు భారత అధికారిక బృందాల సంఖ్యను పెంచేందుకు చైనా చేసిన ప్రయత్నాలను భారత్‌ ప్రశంసించింది. మూడు నిర్దేశిత సరిహద్దు వాణిజ్య కేంద్రాల పునఃప్రారంభాన్ని ఇరు దేశాలు స్వాగతించాయి.

సరిహద్దు నదులపై సెప్టెంబర్‌లో సమావేశం

సరిహద్దు దాటి ప్రవహించే నదులపై ఇరు దేశాల నిపుణుల స్థాయి వ్యవస్థ తదుపరి సమావేశాన్ని సెప్టెంబర్‌లో నిర్వహించాలని అంగీకరించాయి. జలవిజ్ఞాన సమాచారాన్ని పంచుకోవడం, సంబంధిత అవగాహన ఒప్పందాల పునరుద్ధరణ వంటి అంశాలపై సంప్రదింపులు కొనసాగించనున్నాయి.

2027లో భారత్‌లో తదుపరి చర్చలు

25వ విడత చర్చలకు కొనసాగింపుగా 26వ విడత ప్రత్యేక ప్రతినిధుల చర్చలను 2027లో భారత్‌లో నిర్వహించేందుకు ఇరు దేశాలు అంగీకరించాయి. సరిహద్దు సమస్యపై చర్చల ప్రక్రియ కొనసాగుతుందనే సంకేతాన్ని తాజా నిర్ణయాలు ఇచ్చాయి.

గల్వాన్‌ తర్వాత సంబంధాల్లో మార్పు

2020లో గల్వాన్‌ ఘర్షణ తర్వాత భారత్‌–చైనా సంబంధాలు తీవ్ర ఒత్తిడికి గురయ్యాయి. అనంతరం సరిహద్దులో సైనిక ఉద్రిక్తతలను తగ్గించేందుకు ఇరు దేశాల మధ్య వరుస దౌత్య, సైనిక చర్చలు జరిగాయి. సరిహద్దు సమస్యకు తక్షణ తుది పరిష్కారం ఇంకా కుదరనప్పటికీ, సరిహద్దు శాంతి, సైనిక కమ్యూనికేషన్‌, వాణిజ్యం, యాత్రలు, నదీ జలాలపై సహకారం వంటి అంశాల్లో తాజా చర్చలు ప్రాధాన్యం సంతరించుకున్నాయి.

ముఖ్యాంశం: భారత్‌–చైనా సరిహద్దు సమస్యపై తుది పరిష్కారం ఇంకా దూరంలోనే ఉన్నప్పటికీ, చర్చలను కొనసాగించడం, సరిహద్దులో ఉద్రిక్తతలను నివారించడం, సైనిక–దౌత్య సంబంధాలను బలోపేతం చేయడం, వాణిజ్యం–యాత్రలను పునరుద్ధరించడం వంటి అంశాల్లో ఇరు దేశాల మధ్య తాజా ఏకాభిప్రాయం కీలక పరిణామంగా మారింది.