రూపాయి కోసం ఆర్‌బీఐ పోరాటం.. ఎంతకాలం?

ఈ జోక్యంతో సెప్టెంబర్‌ 3న రూపాయి డాలర్‌తో 94.2850 వద్ద రెండు నెలల గరిష్ఠాన్ని నమోదు చేసింది. కానీ సెప్టెంబర్‌ 8న మళ్లీ 94.8175కు పడిపోయింది.

ఇది ఒక విషయాన్ని స్పష్టం చేస్తోంది. సమస్య కేవలం డాలర్ల కొరత కాదు. ప్రపంచ ఆర్థిక పరిణామాలు, ముడిచమురు ధరలు, అమెరికా వడ్డీ రేట్ల అంచనాలు, విదేశీ మదుపుల ప్రవాహాలు, దేశీయ ద్రవ్య లభ్యత, పెరుగుతున్న దిగుమతి భారం.. ఇవన్నీ కలిసి రూపాయిపై ఒత్తిడిని పెంచుతున్నాయి.

ప్రపంచ పరిస్థితి.. ద్రవ్యోల్బణం మళ్లీ భయపెడుతోందా?

మధ్యప్రాచ్య ఉద్రిక్తత ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు కొత్త సవాలుగా మారుతోంది. చమురు ధర పెరిగితే ప్రభావం ఇంధనానికే పరిమితం కాదు. రవాణా, ఉత్పత్తి వ్యయం, ఆహార ధరలు, చివరకు ద్రవ్యోల్బణం వరకు దాని ప్రభావం విస్తరిస్తుంది.

సెప్టెంబర్‌ 8న బ్రెంట్‌ చమురు ధర దాదాపు 100 డాలర్లకు చేరువైంది. గల్ఫ్‌ ప్రాంతంలోని ఇంధన మౌలిక వసతులపై దాడులు, సరఫరా మార్గాలపై ఆందోళనలు చమురు ధరలకు మద్దతునిస్తున్నాయి.

ఇదే సమయంలో అమెరికా ఆర్థిక వ్యవస్థలో బలమైన ఉద్యోగ గణాంకాలు వెలువడటంతో ఫెడరల్‌ రిజర్వు వడ్డీ నిర్ణయంపై అనిశ్చితి పెరిగింది. వడ్డీ రేట్లు ఎక్కువకాలం అధికంగా ఉంటాయన్న అంచనా పెరిగితే డాలర్‌కు డిమాండ్‌ పెరగవచ్చు. అది రూపాయితో పాటు ఇతర అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల కరెన్సీలపై ఒత్తిడిని పెంచుతుంది.

ప్రపంచ కరెన్సీ పరిస్థితి.. డాలర్‌ ఒక్కటే కథ కాదు

ప్రపంచ కరెన్సీ మార్కెట్‌లో మార్పులు వేగంగా జరుగుతున్నాయి. జపాన్‌ యెన్‌ కదలికలు, బ్యాంక్‌ ఆఫ్‌ జపాన్‌ వడ్డీ విధానంపై అంచనాలు, తక్కువ వడ్డీ కరెన్సీల్లో అప్పులు తీసుకుని ఇతర దేశాల్లో పెట్టుబడులు పెట్టే ‘క్యారీ ట్రేడ్‌’లో మార్పులు.. ఇవన్నీ అంతర్జాతీయ మూలధన ప్రవాహాలను ప్రభావితం చేస్తున్నాయి.

అమెరికా ద్రవ్యోల్బణం, ఫెడరల్‌ రిజర్వు నిర్ణయం, చమురు ధరలు, మధ్యప్రాచ్య పరిణామాలు కలిసి ప్రపంచ మార్కెట్ల దిశను నిర్ణయిస్తున్నాయి.

అందుకే రూపాయి కదలికను కేవలం ముంబయి విదేశీ మారక మార్కెట్‌ పరిధిలో చూడలేం. వాషింగ్టన్‌, టోక్యో, గల్ఫ్‌ దేశాల్లో జరిగే పరిణామాలు కూడా రూపాయి విలువను ప్రభావితం చేస్తున్నాయి.

లిక్విడిటీ.. డాలర్లు వస్తే రూపాయిలు పెరుగుతున్నాయి

రూపాయిపై ఒత్తిడి ఉన్న సమయంలోనే దేశీయ బ్యాంకింగ్‌ వ్యవస్థలో రూపాయి ద్రవ్య లభ్యత భారీగా పెరగడం మరో ఆసక్తికర పరిణామం. ఆర్‌బీఐ ప్రత్యేక విదేశీ కరెన్సీ డిపాజిట్‌ పథకం ద్వారా బ్యాంకులు 127.23 బిలియన్‌ డాలర్లకు పైగా సమీకరించాయి. వీటిలో అధిక భాగం ఆర్‌బీఐతో మార్పిడి కావడంతో బ్యాంకింగ్‌ వ్యవస్థలో రూపాయి లిక్విడిటీ పెరిగింది.

సెప్టెంబర్‌ 3 నాటికి అదనపు లిక్విడిటీ సుమారు రూ.9.7 లక్షల కోట్లకు చేరింది.

మదుపులు.. డాలర్లు వస్తున్నా ఒత్తిడి ఎందుకు?

ఆర్‌బీఐ విధానాల ద్వారా 136 బిలియన్‌ డాలర్లకు పైగా విదేశీ నిధులు సమీకరించబడ్డాయి. ఈ ప్రవాహం విదేశీ మారక ద్రవ్యతను బలోపేతం చేసి రూపాయికి తాత్కాలిక రక్షణ ఇచ్చింది.

ఆగస్టు 28తో ముగిసిన వారానికి దేశ విదేశీ మారక నిల్వలు 740.8 బిలియన్‌ డాలర్ల రికార్డు స్థాయికి చేరాయి.

అయితే ఈ నిధులన్నీ శాశ్వత విదేశీ ఆదాయాలు కావు. భవిష్యత్తులో తిరిగి చెల్లించాల్సిన లేదా హెడ్జింగ్‌ బాధ్యతలతో కూడిన నిధులూ ఇందులో ఉన్నాయి. కాబట్టి ఒకసారి వచ్చిన భారీ డాలర్‌ ప్రవాహాన్ని శాశ్వత పరిష్కారంగా చూడటం సరికాదు. ఎగుమతి ఆదాయం, సేవల ఆదాయం, దీర్ఘకాలిక ప్రత్యక్ష విదేశీ పెట్టుబడులే రూపాయికి స్థిరమైన బలాన్ని ఇస్తాయి.

బంగారం.. మరో డాలర్‌ భారం

రూపాయిపై ఒత్తిడిని కేవలం చమురు దిగుమతులతోనే కొలవలేం. బంగారం దిగుమతులూ దేశ విదేశీ మారకద్రవ్యంపై ప్రభావం చూపుతాయి. జూలైలో భారత్‌ బంగారం దిగుమతులు దాదాపు 5 శాతం పెరిగి 4.16 బిలియన్‌ డాలర్లకు చేరాయి.

అదే నెలలో దేశ వస్తు వాణిజ్య లోటు 31.98 బిలియన్‌ డాలర్లకు చేరి ఆరు నెలల గరిష్ఠాన్ని నమోదు చేసింది.

అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో బంగారం ధర పెరిగినప్పుడు అదే పరిమాణంలో బంగారం కొనడానికి భారత్‌ మరిన్ని డాలర్లు చెల్లించాల్సి వస్తుంది. దేశీయ డిమాండ్‌ కొనసాగితే దిగుమతి బిల్లు మరింత పెరుగుతుంది.

బంగారంపై అధిక సుంకాలు అధికారిక దిగుమతులను తగ్గించినా.. అక్రమ మార్గాల్లోకి దిగుమతులు మళ్లే ప్రమాదం ఉంటుంది. అందువల్ల బంగారంపై ఆధారపడే పొదుపులను ఇతర ఉత్పాదక పెట్టుబడుల వైపు మళ్లించడం కూడా అవసరం.

మధ్యప్రాచ్య ప్రభావం.. అసలు పరీక్ష ఇక్కడే

రూపాయికి ప్రస్తుతం అతిపెద్ద బాహ్య ప్రమాదాల్లో ముడిచమురు ఒకటి. భారత్‌ తన చమురు అవసరాల్లో గణనీయమైన భాగాన్ని దిగుమతి చేసుకుంటుంది. కాబట్టి బ్యారెల్‌ ధర పెరిగిన ప్రతిసారీ దేశం ఎక్కువ డాలర్లు చెల్లించాల్సి వస్తుంది.

చమురు ధర 100 డాలర్లను దాటితే దిగుమతి బిల్లు పెరుగుతుంది. వాణిజ్య లోటు విస్తరించే అవకాశం ఉంటుంది. ద్రవ్యోల్బణంపై ఒత్తిడి పెరుగుతుంది. ఆర్‌బీఐ వడ్డీ విధానంలోనూ మరింత జాగ్రత్త అవసరమవుతుంది.

ఆర్‌బీఐ వద్ద బలం ఉంది.. కానీ పరిమితులూ ఉన్నాయి

ఆర్‌బీఐ వద్ద ప్రస్తుతం బలమైన విదేశీ మారక నిల్వల కవచం ఉంది. ఆగస్టు 28తో ముగిసిన వారానికి నిల్వలు 740.8 బిలియన్‌ డాలర్ల రికార్డు స్థాయికి చేరాయి. అవసరమైనప్పుడు మార్కెట్‌లో డాలర్లు విక్రయించే సామర్థ్యం ఆర్‌బీఐకి ఉంది.

కానీ ప్రతి పతనాన్ని డాలర్లు అమ్మి అడ్డుకోవడం శాశ్వత పరిష్కారం కాదు. మార్కెట్‌ ఒత్తిడి దీర్ఘకాలం కొనసాగితే నిల్వలను వినియోగించాల్సి వస్తుంది. అంతేకాకుండా రూపాయి పడిన ప్రతిసారీ ఆర్‌బీఐ రక్షిస్తుందన్న అంచనా మార్కెట్‌లో ఏర్పడితే దిగుమతిదారులు ముందుగానే డాలర్లను కొనుగోలు చేయడం, ఎగుమతిదారులు డాలర్ల విక్రయాన్ని వాయిదా వేయడం వంటి ధోరణులు కూడా పెరగవచ్చు.

వరుస జోక్యాల తర్వాత కూడా సెప్టెంబర్‌ 8న రూపాయి మళ్లీ బలహీనపడటం ఒక విషయం చెబుతోంది. ఆర్‌బీఐ రూపాయి పతన వేగాన్ని తగ్గించగలదు. కానీ ప్రపంచ మార్కెట్‌ పరిస్థితులను తన చేతుల్లోకి తీసుకోలేం.

అసలు సమస్య.. డాలర్లు ఎక్కడి నుంచి రావాలి?

ఇక్కడే రూపాయి సమస్య అసలు స్వరూపం బయటపడుతుంది. ఆర్‌బీఐ దగ్గర విదేశీ మారక నిల్వలు ఉన్నాయి. కానీ దేశానికి ప్రతి సంవత్సరం చమురు, బంగారం, ఎలక్ట్రానిక్స్‌, ఇతర దిగుమతుల కోసం డాలర్లు అవసరం.

మరోవైపు ఎగుమతులు, సేవల ఆదాయం, ప్రత్యక్ష విదేశీ పెట్టుబడులు, విదేశాల్లోని భారతీయుల నుంచి వచ్చే నిధులు ఆ డాలర్‌ అవసరాన్ని భర్తీ చేయాలి.

అందుకే రూపాయిని రక్షించే అసలు పోరాటం ముంబయి విదేశీ మారక మార్కెట్‌లో మాత్రమే జరగడం లేదు. అది భారత వాణిజ్య విధానంలో, ఇంధన విధానంలో, తయారీ రంగంలో, ఎగుమతుల్లో, దేశీయ పొదుపుల్లోనూ జరుగుతోంది.

రూపాయిని కాపాడటమా? ఆర్థిక వ్యవస్థను బలోపేతం చేయటమా?

రూపాయి విలువను ఒక నిర్దిష్ట సంఖ్య వద్ద శాశ్వతంగా నిలబెట్టడం ఆర్‌బీఐ లక్ష్యం కాదు. మార్కెట్‌లో తీవ్ర అస్థిరత రాకుండా చూడటం, అవసరమైన విదేశీ మారక ద్రవ్యతను అందుబాటులో ఉంచడం ప్రధాన లక్ష్యం.

కానీ దీర్ఘకాలిక పరిష్కారం ఆర్‌బీఐ చేతిలో మాత్రమే లేదు. చమురు దిగుమతులపై ఆధారాన్ని తగ్గించాలి. దేశీయ శక్తి వనరులను పెంచాలి. బంగారం దిగుమతులపై ఆధారాన్ని తగ్గించే ఆర్థిక పొదుపు మార్గాలను బలోపేతం చేయాలి. ఎగుమతుల పోటీతత్వాన్ని పెంచాలి. దేశీయ తయారీని బలోపేతం చేయాలి. దీర్ఘకాలిక విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులను ఆకర్షించాలి.

ముందున్న అసలు ప్రశ్న

ఇప్పటివరకు ఆర్‌బీఐ జోక్యం మార్కెట్‌లో తీవ్ర అస్థిరతను అదుపులో ఉంచింది. కానీ సెప్టెంబర్‌ 8న రూపాయి మళ్లీ 94.8175కు పడిపోవడం ఒక హెచ్చరిక. ఆర్‌బీఐ జోక్యం రూపాయి పతనాన్ని నెమ్మదింపజేయగలదు.. ప్రపంచ పరిస్థితులను మార్చలేదు.

ఇక ముందు మధ్యప్రాచ్య సంక్షోభం ఎంతకాలం కొనసాగుతుంది, చమురు ధర ఎక్కడ ఆగుతుంది, అమెరికా ఫెడ్‌ ఏ నిర్ణయం తీసుకుంటుంది, విదేశీ మదుపులు ఏ దిశలో కదులుతాయి, భారత్‌ దిగుమతి అవసరాలను ఎంతవరకు నియంత్రించగలదు అన్నదే రూపాయి భవిష్యత్తును నిర్ణయించనుంది.

సంపాదకీయం నోట్

రూపాయి విలువను కాపాడటం ఒకరోజు చేసే యుద్ధం కాదు. ఆర్‌బీఐ వద్ద ఉన్న విదేశీ మారక నిల్వలు తక్షణ రక్షణ కవచం మాత్రమే. శాశ్వత బలం మాత్రం దేశం ఎంత సంపాదిస్తోంది, ఎంత దిగుమతి చేసుకుంటోంది, ఎంత ఎగుమతి చేస్తోంది అన్నదానిపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది.

చమురు, బంగారం వంటి భారీ దిగుమతులపై ఆధారాన్ని తగ్గిస్తూ, ఎగుమతులు–తయారీ–సేవల రంగాలను మరింత బలోపేతం చేయగలిగితేనే రూపాయికి నిజమైన స్థిరత్వం వస్తుంది.