ఆర్థిక నేరాలకు పాల్పడి దేశాలు దాటిపోతున్న నిందితులపై చర్యలను వేగవంతం చేసేందుకు భారత్ కీలక ప్రతిపాదనకు సిద్ధమవుతోంది. న్యూఢిల్లీలో సెప్టెంబర్ 12, 13 తేదీల్లో జరగనున్న 18వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశంలో ఆర్థిక నేరగాళ్లను వేగంగా గుర్తించడం, వారి ఆస్తులను గుర్తించి స్తంభింపజేయడం, అప్పగింత ప్రక్రియను వేగవంతం చేయడం కోసం ప్రత్యేక సహకార వ్యవస్థను భారత్ ప్రతిపాదించనుంది.
దేశం దాటితే.. దర్యాప్తు ఆగకూడదు!
ఒక దేశంలో ఆర్థిక నేరానికి పాల్పడి మరో దేశానికి పారిపోయిన నిందితుడిని పట్టుకోవడం ప్రస్తుతం అంత సులభం కాదు. వేర్వేరు దేశాల్లో వేర్వేరు చట్టాలు, న్యాయపరమైన విధానాలు ఉండటంతో సమాచారం సేకరణ నుంచి అప్పగింత వరకు ప్రక్రియ చాలా సమయం తీసుకుంటోంది.
ఈ పరిస్థితిని మార్చేందుకు సమాచారాన్ని వేగంగా, నిర్ణీత కాలపరిమితిలో పంచుకునే వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయాలని భారత్ ప్రతిపాదిస్తోంది.
దర్యాప్తు ప్రారంభ దశలోనే సమాచారం
ప్రతిపాదిత వ్యవస్థలో దర్యాప్తు ప్రారంభ దశలోనే సభ్య దేశాల దర్యాప్తు సంస్థలు పరస్పరం సమాచారాన్ని పంచుకునేలా ప్రామాణిక నమూనాలు, విశ్వసనీయ సమాచార మార్గాలు ఏర్పాటు చేయాలని భారత్ భావిస్తోంది.
దీనివల్ల నిందితుడి ఆచూకీ, ఆర్థిక లావాదేవీలు, ఆస్తుల వివరాలు వంటి కీలక సమాచారాన్ని ముందుగానే సంబంధిత దేశాలతో పంచుకునే అవకాశం ఉంటుంది.
ఆస్తుల వేటకూ ప్రత్యేక వ్యవస్థ
ఆర్థిక నేరగాళ్లను పట్టుకోవడంతో పాటు.. వారు అక్రమంగా సంపాదించిన ఆస్తులను గుర్తించడం, వాటిని స్తంభింపజేయడం, తిరిగి స్వాధీనం చేసుకునే ప్రక్రియను సులభతరం చేయడం కూడా ఈ ప్రతిపాదనలో కీలక అంశం.
ఆస్తుల రికవరీ వ్యవస్థ, సాంకేతిక సహకారం, సంస్థాగత అనుసంధానం, స్పష్టమైన న్యాయపరమైన విధానం వంటి అంశాలను ఇందులో చేర్చాలని భారత్ చూస్తోంది.
నీరవ్ మోదీ, మెహుల్ చోక్సీ కేసుల నేపథ్యంలో
దేశం దాటి వెళ్లిన ఆర్థిక నేరగాళ్లను భారత్కు తీసుకురావడం ఎంత క్లిష్టమో నీరవ్ మోదీ, మెహుల్ చోక్సీ కేసులు చూపిస్తున్నాయి. దాదాపు రూ.13 వేల కోట్ల ఆర్థిక మోసం కేసులో నిందితులైన వీరి అప్పగింతకు సంబంధించిన న్యాయ ప్రక్రియలు బ్రిటన్, బెల్జియంలో కొనసాగుతున్నాయి.
ఇలాంటి కేసుల్లో నిందితులు ఒక దేశంలో ఉండగా ఆస్తులు మరో దేశంలో, ఆర్థిక లావాదేవీలు ఇంకో దేశంలో ఉండే పరిస్థితులు ఎదురవుతున్నాయి. దీంతో దర్యాప్తు సంస్థల మధ్య వేగవంతమైన సమన్వయం అవసరమవుతోంది.
క్రిప్టో.. డిజిటల్ ఆస్తులతో కొత్త సవాళ్లు
ఆధునిక ఆర్థిక నేరాలు మరింత సంక్లిష్టంగా మారుతున్నాయి. ఫిన్టెక్ వేదికలు, వర్చువల్ డిజిటల్ ఆస్తులు, అంతర్జాతీయ లావాదేవీలను ఉపయోగించడం వల్ల నిందితుల ఆచూకీ, అక్రమ ఆస్తుల గుర్తింపు దర్యాప్తు సంస్థలకు సవాలుగా మారుతోంది.
అందుకే సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, ఆర్థిక గూఢచారి విభాగాలు, పర్యవేక్షణ సంస్థలు, దర్యాప్తు–ప్రాసిక్యూషన్ సంస్థల మధ్య సహకారం పెంచడంపై భారత్ దృష్టి పెడుతోంది.
ఇప్పటికే సానుకూల స్పందన
బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశానికి ముందు సభ్య దేశాల దర్యాప్తు సంస్థల మధ్య జరిగిన సమావేశంలో ఈ అంశాన్ని భారత్ ప్రస్తావించినట్లు అధికారులు తెలిపారు. అవినీతి, ఆర్థిక నేరాల్లో నిందితుల ఆచూకీ గుర్తించడం, అప్పగింతకు సహకరించడంపై సభ్య దేశాల నుంచి సానుకూల స్పందన వచ్చినట్లు పేర్కొన్నారు.
ఈ నేపథ్యంలో ప్రతిపాదిత వ్యవస్థను అధికారికంగా బ్రిక్స్ సమావేశంలో ముందుకు తీసుకెళ్లాలని భారత్ భావిస్తోంది.
గుజరాత్లో యాంటీ మనీ లాండరింగ్ శిక్షణ
ఇదే సమయంలో ఆర్థిక నేరాలపై సభ్య దేశాల దర్యాప్తు సామర్థ్యాలను పెంచే దిశగా గుజరాత్లో ప్రత్యేక కార్యక్రమం జరుగుతోంది. సెప్టెంబర్ 7 నుంచి 11 వరకు రాష్ట్రీయ రక్షా విశ్వవిద్యాలయంలో బ్రిక్స్ యాంటీ మనీ లాండరింగ్, టెర్రరిస్ట్ ఫైనాన్సింగ్ నిరోధక సామర్థ్య నిర్మాణ శిక్షణ కార్యక్రమం నిర్వహిస్తున్నారు.
బ్రిక్స్ దేశాలకు చెందిన విధాన రూపకర్తలు, ఆర్థిక గూఢచారి విభాగాలు, పర్యవేక్షణ సంస్థలు, దర్యాప్తు–ప్రాసిక్యూషన్ అధికారులు, నిపుణులు ఇందులో పాల్గొంటున్నారు.
భారత్ లక్ష్యం ఒక్కటే.. వేగవంతమైన చర్య!
ప్రస్తుతం నిందితుడి ఆచూకీ నుంచి అప్పగింత వరకు సుదీర్ఘంగా సాగే ప్రక్రియను మరింత వేగవంతం చేయడమే భారత్ ప్రతిపాదన ప్రధాన ఉద్దేశం. సభ్య దేశాల దర్యాప్తు సంస్థలు ప్రారంభ దశలోనే సమాచారాన్ని పంచుకుంటే నిందితుల కదలికలు, ఆస్తుల బదిలీలను ముందుగానే గుర్తించే అవకాశం ఉంటుంది.
ఆర్థిక నేరం సరిహద్దులు దాటితే.. దర్యాప్తు కూడా సరిహద్దులు దాటి వేగంగా సాగాలి! అన్న దిశగా బ్రిక్స్ వేదికపై భారత్ కొత్త వ్యవస్థకు బాటలు వేయనుంది.
బ్రిక్స్ వేదికపై కీలక అడుగు
2026లో బ్రిక్స్ అధ్యక్ష బాధ్యతలను భారత్ నిర్వహిస్తున్న నేపథ్యంలో.. ఆర్థిక నేరాలపై అంతర్జాతీయ సహకారాన్ని మరింత బలోపేతం చేయడం ఈ ప్రతిపాదనకు ప్రాధాన్యం తీసుకొచ్చింది. ప్రతిపాదన ఆమోదం పొందితే ఆర్థిక నేరగాళ్ల వేట, అక్రమ ఆస్తుల గుర్తింపు, సమాచారం మార్పిడి, అప్పగింత ప్రక్రియల్లో సభ్య దేశాల మధ్య సమన్వయం మరింత వేగవంతం అయ్యే అవకాశం ఉంది.
