వేడి పెరుగుదలతో మంచు, కొండల స్థిరత్వం దెబ్బతినే ప్రమాదం

165 మంది మృతి.. దాదాపు 1,500 మంది గల్లంతు

హాంకాంగ్‌, ఆగస్టు 27 (నవజ్యోతి ప్రతినిధి):

నేపాల్‌–చైనా టిబెట్‌ సరిహద్దుల్లో ఈ వారంలో సంభవించిన విధ్వంసకర వరదలకు వాతావరణ మార్పులు కూడా కారణమై ఉండొచ్చని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు. అయితే విపత్తుకు తక్షణ కారణం వాతావరణ మార్పులేనని, అసలు కారణాలపై ఇంకా విశ్లేషణ కొనసాగుతోందని నిపుణులు స్పష్టం చేస్తున్నారు. ఈ విపత్తులో ఇప్పటివరకు 165 మంది మృతి చెందగా.. దాదాపు 1,500 మంది గల్లంతయ్యారు. వీరిలో కనీసం 800 మంది విదేశీయులు ఉన్నట్లు అధికారులు తెలిపారు.

మంచు–రాళ్ల భారీ విరిగిపాటు

ప్రాథమిక అంచనాల ప్రకారం నేపాల్‌లోని లాంగ్‌టాంగ్‌ లిరుంగ్‌ శిఖర ఉత్తర వాలుపై భారీ మంచు–రాళ్ల విరిగిపాటు జరిగి ల్హెండే ఖోలా నదిలోకి చేరింది. దీంతో నదీ ప్రవాహం ఒక్కసారిగా పెరిగి భారీ వరదలు సంభవించాయి. ఈ విపత్తు దశలవారీగా విస్తరించి కనీసం ఆరు భారీ జలవిద్యుత్‌ ప్రాజెక్టులు, గ్యిరాంగ్‌ పోర్టు వాణిజ్య మౌలిక వసతులు దెబ్బతిన్నాయి. నదీ మార్గాలు 100 కిలోమీటర్లకు పైగా దిగువకు మారిపోయాయి.

పెరుగుతున్న ఉష్ణోగ్రతల ప్రభావం

వాతావరణ మార్పులతో ఉష్ణోగ్రతలు పెరగడం వల్ల హిమాలయాల్లో మంచు, హిమనదులు కరిగే వేగం పెరుగుతోంది. మంచు ఆధారం తగ్గడం, కరిగిన నీరు పెరగడం, గడ్డకట్టడం–కరగడం చక్రాల్లో మార్పులు కొండ వాలులను బలహీనపరచి భారీ మంచు–రాళ్ల విరిగిపాట్లకు అనుకూల పరిస్థితులు సృష్టించవచ్చని నిపుణులు తెలిపారు.

హిమాలయ ప్రాంతంలో గత కొన్నేళ్లుగా ఇలాంటి విపత్తులు నమోదవుతున్నాయని శాస్త్రవేత్తలు గుర్తుచేశారు. 2025లో గ్యిరాంగ్‌ ప్రాంతంలో వచ్చిన వరద, 2024లో థామే గ్రామంలో సంభవించిన హిమ సరస్సు ఉప్పొంగడం, 2023లో సిక్కింలో జరిగిన ఘటనలు ఇందుకు ఉదాహరణలుగా పేర్కొన్నారు.

‘కాంపౌండ్‌ ఈవెంట్‌’గా నిపుణుల విశ్లేషణ

సిటీ యూనివర్సిటీ ఆఫ్‌ హాంకాంగ్‌ నిపుణుడు బెంజమిన్‌ హార్టన్‌ ఈ విపత్తును ‘కాంపౌండ్‌ ఈవెంట్‌’గా అభివర్ణించారు. అంటే భూకంపాలు, హిమనదుల కరుగుదల, శాశ్వత మంచు కరగడం, కొండ వాలుల అస్థిరత వంటి పలు అంశాలు పరస్పరం ప్రభావితం చేసుకుని సాధారణంగా ఒక్క కారణంతో సంభవించే విపత్తు కంటే తీవ్ర నష్టాన్ని కలిగించడం.

మూడు దశాబ్దాల్లో మూడో వంతు మంచు నష్టం

ఐక్యరాజ్యసమితి 2023లో వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం గత మూడు దశాబ్దాల్లో నేపాల్‌ మంచుతో కప్పబడిన పర్వతాలు దాదాపు మూడో వంతు మంచు పొరను కోల్పోయాయి. అంతకుముందు దశాబ్దంతో పోలిస్తే ఆ తర్వాతి దశాబ్దంలో నేపాల్‌ హిమనదులు కరిగిన వేగం 65 శాతం అధికంగా నమోదైంది.

వాతావరణ మార్పులు, మంచు కరుగుదల, కొండచరియల అస్థిరత వంటి పరస్పర సంబంధిత ప్రమాదాలను ముందుగానే అంచనా వేయడం ద్వారా హిమాలయ ప్రాంతాల్లో విపత్తుల ప్రభావాన్ని తగ్గించవచ్చని నిపుణులు సూచించారు.